Mô hình giá đảo chiều là gì? 9 mô hình thường gặp nhất

Mô hình giá đảo chiều là những hình dạng của đường giá, như hai đỉnh, hai đáy hay vai đầu vai, gợi ý xu hướng đang yếu đi và giá có thể đổi hướng. Đây là một nhóm trong họ mô hình giá, và chỉ có nghĩa khi đứng sau một xu hướng rõ ràng. Khi giá bạc, đồng hay cà phê chạy một đoạn dài rồi chững lại, nhận ra hình dạng của đoạn chững ấy giúp bạn biết khi nào nên chờ xác nhận thay vì vội kết luận. Bài viết giúp bạn hiểu khái niệm, nhận biết 9 mô hình đảo chiều tăng và giảm, tránh 5 sai lầm thường gặp và dùng chúng đúng cách.

Tóm tắt nhanh

• Mô hình giá đảo chiều là hình dạng gợi ý xu hướng trước đó có thể kết thúc, chỉ có nghĩa khi đứng sau một xu hướng rõ ràng.
• Có 9 mô hình thường gặp: 4 mô hình đảo chiều tăng và 5 mô hình đảo chiều giảm.
• Mô hình chỉ hoàn tất khi giá đóng cửa vượt đường viền cổ hoặc vùng xác nhận, vì hai hay ba lần chạm chưa phải mô hình.
• Trước khi dựa vào mô hình, hãy xác định mức giá cho thấy nhận định sai rồi mới tính đến chuyện vào lệnh.

1. Mô hình giá đảo chiều là gì?

1.1. Mô hình giá đảo chiều là gì?

Mô hình giá đảo chiều là hình dạng mà đường giá tạo ra khi xu hướng đang yếu đi, hình thành từ chuỗi đỉnh và đáy nối với nhau bằng các đường vẽ như đường viền cổ hay vùng hỗ trợ, kháng cự. Nhóm này gồm các mô hình đảo chiều tăng, thường xuất hiện sau xu hướng giảm, và các mô hình đảo chiều giảm, thường xuất hiện sau xu hướng tăng. Mỗi hình dạng phản ánh cách phe mua và phe bán giằng co với nhau, nên nhà đầu tư dùng nó để đoán xem xu hướng hiện tại có thể kết thúc hay không. Đó chỉ là gợi ý trong phân tích kỹ thuật, chưa phải đảm bảo.

1.2. Khi nào một hình dạng được coi là mô hình đảo chiều?

• Có xu hướng đứng trước: Mô hình đảo chiều chỉ có nghĩa khi giá đang đi theo một đường xu hướng rõ ràng để đảo. Giá đi ngang thì chưa thể đọc là đảo chiều.
• Có mốc xác nhận: Hai hay ba lần chạm chưa phải mô hình. Mô hình chỉ hoàn tất khi giá đóng cửa vượt đường viền cổ hoặc vùng xác nhận.
• Chưa xác nhận thì vẫn có thể là vùng đi ngang: Trước khi giá thoát ra, cùng một hình dạng có thể chỉ là nhịp nghỉ rồi giá đi tiếp theo xu hướng cũ.

1.3. Mô hình giá đảo chiều khác gì so với mô hình nến đảo chiều?

Mô hình giá đảo chiều cho bạn bức tranh lớn của xu hướng, còn mô hình nến đảo chiều cho tín hiệu ngắn hạn ở đúng điểm đổi hướng, nên hai cách đọc này bổ sung cho nhau chứ không thay thế nhau.

→ Xem thêm: Mô hình nến đảo chiều là gì? 20 mô hình phổ biến

1.4. Ưu điểm và nhược điểm của mô hình giá đảo chiều

Mô hình giá đảo chiều có ba điểm mạnh dễ thấy:

• Trực quan: Bạn nhìn bằng mắt là nhận ra hình dạng, không cần tính toán phức tạp. Người mới có thể bắt đầu từ những mô hình đơn giản như hai đỉnh, hai đáy.
• Có mốc xác nhận rõ: Đường viền cổ cho biết khi nào mô hình hoàn tất và khi nào mất hiệu lực, giúp bạn xác định mức sai ngay từ đầu.
• Gặp được trên nhiều thị trường: Hình dạng phản ánh cách phe mua và phe bán giằng co, nên có thể xuất hiện trên biểu đồ giá bạc, đồng hay cà phê.

Bên cạnh đó là ba hạn chế cần nhớ:

• Xác nhận chậm: Mô hình chỉ hoàn tất khi giá đã phá đường viền cổ, nên một phần nhịp đảo chiều đã đi qua và điểm vào có thể không còn đẹp như lúc đầu.
• Dễ có tín hiệu giả: Giá có thể phá vỡ rồi quay lại, và không phải chuỗi đỉnh hay đáy nào gần nhau cũng thành mô hình.
• Tính chủ quan: Các đỉnh và đáy hiếm khi bằng nhau tuyệt đối, đường viền cổ có thể dốc, nên hai người có thể vẽ hai đường khác nhau trên cùng một biểu đồ.

2. Các mô hình giá đảo chiều thường gặp

Anfin gom 9 mô hình thành hai nhóm theo hướng giá có thể đổi, mỗi mô hình kèm điểm xác nhận chính để bạn dễ đối chiếu.

2.1. Mô hình giá đảo chiều tăng

Nhóm này thường xuất hiện sau một xu hướng giảm kéo dài và gợi ý phe bán đang yếu dần, giá có thể quay lên.

• Mô hình hai đáy (mô hình W): Hai đáy gần ngang nhau, giữa là một nhịp hồi tạo đường viền cổ. Giá đóng cửa vượt đường viền cổ thì mô hình hoàn tất, và vì hai đáy hiếm khi bằng nhau tuyệt đối nên cần chấp nhận một chút chênh lệch.
• Mô hình ba đáy: Ba đáy cùng chạm một vùng hỗ trợ, cho thấy lực bán cạn dần. Mô hình hoàn tất khi giá vượt đường viền cổ nối các đỉnh xen giữa, còn trước đó dễ bị nhầm với vùng giá đi ngang.
• Mô hình vai đầu vai ngược: Ba đáy, đáy giữa (đầu) sâu nhất, hai đáy bên (vai) nông hơn. Đường viền cổ nối các đỉnh hồi và có thể dốc lên hoặc dốc xuống. Giá phá lên khỏi đường này thì mô hình hoàn tất, và đôi khi giá hồi về thử lại đường viền cổ trước khi đi tiếp.
• Mô hình kim cương đáy: Sau đợt giảm, giá dao động mở rộng rồi thu hẹp thành hình thoi. Giá đóng cửa vượt đường biên trên là điểm xác nhận. Mô hình này hiếm gặp và không nên dựa riêng vào nó.

2.2. Mô hình giá đảo chiều giảm

Nhóm này là bản đối xứng của nhóm trên, thường xuất hiện sau một xu hướng tăng và gợi ý phe mua đang yếu dần.

• Mô hình hai đỉnh (mô hình M): Hai đỉnh gần ngang nhau, giữa là một nhịp lùi tạo đường viền cổ. Giá đóng cửa thủng đường viền cổ là điểm xác nhận, còn chỉ chạm lần thứ hai thì chưa đủ.
• Mô hình ba đỉnh: Ba đỉnh cùng chạm một vùng kháng cự mà không vượt được. Mô hình hoàn tất khi giá thủng vùng hỗ trợ nối các đáy xen giữa.
• Mô hình vai đầu vai: Ba đỉnh, đỉnh giữa (đầu) cao nhất, hai đỉnh bên (vai) thấp hơn. Đường viền cổ nối các đáy và có thể dốc, mô hình chưa hoàn tất cho đến khi giá thủng đường này. Chọn sai vai là cách dễ vẽ lệch nhất.
• Mô hình đỉnh tròn: Đường giá cong như chiếc bát úp, hình thành từ từ và không có đỉnh nhọn. Vì không có đường viền cổ rõ nên mốc xác nhận là khi giá thủng mức nơi nhịp tăng bắt đầu, và tín hiệu thường kém chính xác hơn hai đỉnh. Giá thủng rồi quay lại thì dễ là bẫy.
• Mô hình kim cương đỉnh: Sau nhịp tăng, giá dao động mở rộng rồi thu hẹp thành hình thoi. Giá đóng cửa thủng đường biên dưới là điểm xác nhận. Mô hình này hiếm gặp.

3. #5 sai lầm thường gặp khi đọc mô hình giá đảo chiều

• Coi hai hay ba lần chạm là đủ: Giá chạm cùng một mức hai lần chưa chắc đã là hai đáy hay hai đỉnh. Hãy chờ giá đóng cửa vượt đường viền cổ, vì trước đó hình dạng ấy vẫn có thể chỉ là vùng giá đi ngang.
• Vẽ đường viền cổ cứng nhắc: Đường viền cổ không nhất thiết nằm ngang, nó có thể dốc lên hoặc xuống. Hãy nối những điểm nhìn thấy rõ ngay từ đầu, và nếu phải dịch đường vẽ nhiều lần mới khớp thì nên bỏ qua mô hình đó.
• Dùng mô hình khi chưa có xu hướng đứng trước: Một cụm giá đi ngang chưa thể gọi là hai đỉnh hay hai đáy. Hãy xác định trước đó giá đang tăng hay giảm rõ rệt, vì mô hình đảo chiều cần có xu hướng để đảo.
• Bỏ qua bối cảnh quanh mô hình: Chỉ nhìn hình dạng mà quên vùng hỗ trợ, kháng cự hay khối lượng xung quanh. Hãy xem mô hình nằm ở vùng giá từng bị cản hay nâng đỡ chưa, và lúc giá thoát ra có thêm khối lượng không.
• Không có kế hoạch khi mô hình thất bại: Giá có thể phá vỡ giả rồi quay lại. Trước khi vào lệnh, hãy xác định mức làm mô hình mất hiệu lực, ví dụ dưới đáy thấp nhất của hai đáy, rồi đặt mức dừng ở đó.

4. Dùng mô hình giá đảo chiều sao cho đúng cách

4.1. Nghĩ đến rủi ro trước

Mô hình giá đảo chiều có thể thất bại. Giá có thể phá vỡ giả rồi quay lại, hoặc đi ngược hình dạng bạn đã nhận ra. Vì vậy, trước khi vào lệnh, hãy trả lời ba câu hỏi:

• Mức giá nào cho thấy nhận định sai? Thường là nơi làm mô hình mất hiệu lực, ví dụ dưới đáy thấp nhất của hai đáy hoặc trên đỉnh cao nhất của hai đỉnh.
• Bạn chịu được khoản lỗ đến đâu? Khoản lỗ này quyết định quy mô vị thế, không phải ngược lại.
• Đặt mức dừng ở đâu? Xác định sẵn bằng lệnh cắt lỗ Stop Loss trước khi vào lệnh.

Hai ví dụ dưới đây là tình huống giả định trên biểu đồ của các sản phẩm phái sinh hàng hóa, không phải dữ liệu thị trường thật:

• Hai đỉnh trên giá cà phê: Giá cà phê tăng một thời gian rồi tạo hai đỉnh gần ngang nhau. Chỉ khi giá đóng cửa thủng đường viền cổ thì mô hình mới có cơ sở để nhìn nhận. Nếu giá lại vượt qua đỉnh cao hơn, mô hình đã sai, và cắt lỗ sớm giúp bạn không phải hy vọng vào một hình dạng không còn tồn tại.
• Vai đầu vai ngược trên giá đồng: Giá đồng giảm một thời gian rồi tạo ba đáy, đáy giữa sâu nhất. Nếu giá phá lên khỏi đường viền cổ cùng khối lượng tăng, mô hình có thêm cơ sở. Nếu giá quay xuống dưới đáy của vai phải, nhận định bị phủ nhận.

4.2. Chờ xác nhận và xét bối cảnh

• Giá đóng cửa vượt ranh giới: Chờ giá đóng cửa vượt đường viền cổ thay vì chỉ chạm qua trong phiên, vì chạm rồi quay lại là kiểu phá vỡ giả hay gặp.
• Chờ giá thử lại là một cách, không bắt buộc: Sau khi phá vỡ, giá đôi khi hồi về thử lại đường viền cổ. Chờ nhịp này giúp xác nhận chắc hơn nhưng có thể làm bạn lỡ nhịp đi thẳng.
• Khối lượng giao dịch: Khối lượng giao dịch tăng khi giá thoát khỏi mô hình thường làm tín hiệu thuyết phục hơn, nhưng đó chỉ là bằng chứng bổ trợ, không phải điều kiện bắt buộc.
• Vùng giá quan trọng: Mô hình nằm ở vùng đã từng bị cản hoặc nâng đỡ có sức nặng hơn mô hình nằm giữa khoảng giá không có mốc nào. Cách tìm các vùng này có trong bài kháng cự hỗ trợ.

5. Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Mô hình giá đảo chiều và mô hình tiếp diễn khác nhau thế nào?

Mô hình đảo chiều gợi ý xu hướng đang yếu và giá có thể đổi hướng, còn mô hình tiếp diễn gợi ý giá chỉ nghỉ tạm trong xu hướng hiện tại. Hai nhóm đôi khi có hình dạng giống nhau, nên xu hướng đứng trước và hướng giá thoát ra mới quyết định cách đọc.

Câu hỏi 2: Vì sao cần chờ giá đóng cửa vượt đường viền cổ?

Vì hai hay ba lần chạm cùng một mức chưa phải mô hình. Trước khi giá thoát ra, cùng một hình dạng có thể chỉ là vùng đi ngang rồi tiếp diễn xu hướng cũ, nên việc chờ đóng cửa giúp tránh đọc nhầm.

Câu hỏi 3: Mô hình giá đảo chiều có luôn đúng không?

Không. Đây chỉ là tín hiệu tham khảo, giá có thể phá vỡ giả hoặc đi ngược hình dạng, và không phải chuỗi đỉnh hay đáy nào gần nhau cũng thành mô hình. Vì vậy cần xét xu hướng, chờ xác nhận và đặt mức dừng trước khi vào lệnh.

Câu hỏi 4: Một mô hình giá đảo chiều mất bao lâu để hình thành?

Không có thời gian cố định. Với vai đầu vai, mô hình đỉnh thường hoàn thành trong vài tuần còn mô hình đáy có thể mất vài tháng. Đỉnh tròn và đáy tròn thường hình thành chậm hơn các mô hình có sự kiện rõ ràng như hai đỉnh hay hai đáy.

Kết luận

Điểm khó nhất của mô hình giá đảo chiều không nằm ở việc thuộc tên mà ở việc biết khi nào chưa nên kết luận, vì một hình dạng chỉ thành mô hình khi giá đã thật sự đóng cửa vượt ranh giới xác nhận. Bạn có thể bắt đầu với vài mô hình quen mắt như hai đỉnh và hai đáy thay vì cố nhận diện cả 9 mô hình cùng lúc. Lời khuyên nhẹ là cứ vẽ thử đường viền cổ lên biểu đồ lịch sử trước, rồi đối chiếu xem giá đã đi thế nào để quen mắt với cả những lần mô hình không thành.

Anfin cung cấp miễn phí dữ liệu thị trường nông sản, kim loại và nguyên liệu công nghiệp. Bạn có thể luyện nhận diện mô hình trên nền tảng AnfinX Lite, hoặc tải ứng dụng AnfinX để theo dõi thị trường mọi lúc.