Mô hình chữ M là gì? Cách nhận biết và 5 sai lầm cần tránh

Sau một đợt tăng dài, khoảnh khắc khó quyết định nhất thường không phải lúc giá đang chạy mà là lúc nó bắt đầu chậm lại: chốt lời sớm thì sợ bỏ lỡ, giữ thêm thì sợ mất thành quả. Trên biểu đồ giá bạc, đồng hay cà phê, sự lưỡng lự ấy đôi khi để lại một dấu vết dễ nhận ra, đó là mô hình chữ M, một hình dạng thuộc nhóm mô hình giá đảo chiều. Bài viết đi qua khái niệm, cấu trúc, diễn biến tâm lý, dấu hiệu nhận biết, cách giao dịch và 5 sai lầm cần tránh. Mời bạn đọc tiếp để biết khi nào chữ M mới đáng để tâm.

Tóm tắt nhanh

• Mô hình chữ M là hình dạng hai đỉnh gần ngang nhau với một nhịp lùi ở giữa, gợi ý xu hướng tăng đang yếu đi.
• Cấu trúc gồm đỉnh thứ nhất, đáy giữa, đỉnh thứ hai và đường viền cổ.
• Mô hình chỉ hoàn tất khi giá đóng cửa dứt khoát dưới đường viền cổ.
• Sai lầm hay gặp nhất là kết luận sớm khi mới có hai lần chạm đỉnh.

1. Mô hình chữ M là gì?

1.1. Khái niệm và tên gọi

Mô hình chữ M là hình dạng giá tạo hai đỉnh ở gần cùng một mức, ở giữa có một nhịp lùi, nhìn giống chữ M viết hoa. Hình dạng này thường hiện ra ở cuối một nhịp tăng. Giá đã thử lên hai lần nhưng đều không vượt được đỉnh cũ, nên người ta xem đó là gợi ý đà tăng đang yếu đi.

Mô hình làm một dạng của mô hình hai đỉnh, nhóm mô hình có hai đỉnh ở mức gần nhau. Khi hai đỉnh nhọn, đường giá trông giống chữ M. Khi các đỉnh tròn và rộng hơn, hình dạng ít giống chữ cái hơn nhưng vẫn là hai đỉnh. Lưu ý rằng mô hình cần có một xu hướng tăng đứng trước. Nếu không có nhịp tăng để đảo, hình dạng ấy chỉ là vùng giá đi ngang.

1.2. Cấu trúc của mô hình chữ M

Một mô hình hoàn chỉnh có bốn thành phần:

• Đỉnh thứ nhất: Điểm kết thúc của nhịp tăng trước đó. Tại đây một phần người mua bắt đầu chốt lời nên giá không đi lên thêm được nữa.
• Đáy giữa: Điểm thấp nhất của nhịp lùi nằm giữa hai đỉnh. Nhịp lùi cần đủ rõ để hai đỉnh là hai lần thử riêng biệt, không phải hai cây nến nằm sát nhau.
• Đỉnh thứ hai: Giá quay lại vùng đỉnh đầu nhưng không vượt được, hoặc chỉ vượt rất ít. Hai đỉnh hiếm khi bằng nhau tuyệt đối, chênh lệch nhỏ vẫn có thể chấp nhận.
• Đường viền cổ: Đường ngang đi qua đáy giữa, đóng vai trò vùng hỗ trợ của mô hình. Mô hình chưa hoàn tất cho đến khi giá phá xuống dưới đường này.

1.3. Diễn biến tâm lý đằng sau mô hình chữ M

Hình dạng này thường được giải thích qua bốn trạng thái tâm lý nối tiếp nhau. Đây là cách mô tả để dễ hình dung chứ không phải quy luật chắc chắn:

• Hưng phấn ở đỉnh thứ nhất: Giá vừa chạy một đoạn dài, nhiều người mua tin rằng đà tăng còn tiếp tục.
• Phân vân ở đáy giữa: Giá lùi xuống, một số người bán ra để giữ thành quả, số khác xem đó là cơ hội mua thêm.
• Cạn lực mua ở đỉnh thứ hai: Giá quay lại vùng cũ nhưng sức mua không còn mạnh như lần đầu, nên không vượt được.
• Lo ngại khi thủng đường viền cổ: Khi giá rơi xuống dưới đáy giữa, những người mua ở vùng đỉnh có thể cân nhắc thoát vị thế, làm áp lực bán tăng lên.

2. Dấu hiệu nhận biết mô hình chữ M

Một hình dạng trông giống chữ M chưa chắc đã là mô hình chữ M, nên bạn cần cân nhắc các dấu hiệu sau:

• Có xu hướng tăng đứng trước: Phải có một đường xu hướng đi lên rõ ràng để mô hình có thứ để đảo. Không có nhịp tăng thì đó chỉ là vùng đi ngang.
• Hai đỉnh gần ngang nhau: Đỉnh sau thấp hơn một chút hoặc cao hơn nhẹ vẫn có thể chấp nhận. Nếu đỉnh sau vượt xa đỉnh đầu thì nghiêng về xu hướng tăng tiếp diễn hơn là mô hình đảo chiều.
• Nhịp lùi giữa hai đỉnh đủ rõ: Cần một đáy giữa để hai đỉnh là hai lần thử độc lập. Không có con số cố định cho khoảng cách giữa hai đỉnh, nên đừng đếm số phiên một cách máy móc.
• Khối lượng nhẹ hơn ở đỉnh thứ hai và tăng khi phá viền cổ: Đây là bằng chứng bổ trợ chứ không phải điều kiện bắt buộc, bạn có thể theo dõi qua khối lượng giao dịch.

Sau khi có đủ các dấu hiệu trên, mô hình vẫn chỉ được coi là hoàn tất khi giá đóng cửa dứt khoát dưới đường viền cổ. Trước thời điểm đó, hình dạng này vẫn có thể là một vùng đi ngang rồi giá tiếp tục xu hướng cũ.

3. #5 sai lầm cần tránh khi đọc mô hình chữ M

• Kết luận khi mới có hai lần chạm đỉnh: Giá chạm cùng một vùng hai lần chưa chắc đã thành mô hình. Hãy chờ giá đóng cửa dứt khoát dưới đường viền cổ rồi mới coi mô hình là hoàn tất.
• Áp dụng ở vùng đi ngang: Trong một biên độ đi ngang, giá chạm mép trên hai lần là chuyện bình thường. Hãy kiểm tra xem có nhịp tăng rõ đứng trước hay không, vì mô hình đảo chiều cần có xu hướng để đảo.
• Đòi hai đỉnh phải bằng nhau tuyệt đối: Hai đỉnh hiếm khi ngang nhau từng điểm, nên chấp nhận chênh lệch nhỏ. Tuy nhiên, nếu đỉnh sau vượt xa đỉnh đầu thì nên xem lại nhận định.
• Bỏ qua khối lượng và bối cảnh: Chỉ nhìn hình dạng mà quên khối lượng và các vùng giá quanh mô hình. Hãy xem khối lượng ở đỉnh thứ hai và lúc phá viền cổ, đồng thời nhìn thêm vùng hỗ trợ, kháng cự gần đó.
• Không tính trước kịch bản mô hình thất bại: Giá có thể phá viền cổ rồi quay lên lại. Hãy xác định trước mức giá cho thấy nhận định sai, thay vì đợi đến khi giá đã đi ngược mới tính.

4. Cách giao dịch với mô hình chữ M

Mô hình này chỉ là một dữ kiện để cân nhắc cùng xu hướng và các vùng hỗ trợ, kháng cự, không phải mệnh lệnh phải làm theo. Bạn có thể tham khảo bốn nguyên tắc sau:

• Chờ xác nhận phá đường viền cổ: Chỉ dựa vào mô hình khi giá đã đóng cửa dứt khoát dưới đường viền cổ. Khối lượng tăng khi giá phá xuống là điểm cộng, còn cú phá yếu với khối lượng thấp thì đáng ngờ hơn.
• Đặt vùng cắt lỗ theo cấu trúc: Nếu giá vượt lên trên đỉnh thứ hai thì hình chữ M không còn đứng vững. Hãy xác định vùng này từ trước, cùng khoản lỗ bạn chấp nhận được, rồi đặt lệnh cắt lỗ tại đó.
• Quan sát khi giá quay lại thử đường viền cổ: Sau khi phá xuống, giá đôi khi quay lên kiểm tra lại, lúc đó đường viền cổ có thể chuyển thành vùng kháng cự. Đây chỉ là một kịch bản, nên hãy quan sát phản ứng của giá thay vì vội kết luận.
• Quản lý vốn và khối lượng lệnh: Đừng dồn toàn bộ vốn vào một tín hiệu, kể cả khi mô hình trông rất rõ. Hình dạng này có thể gặp trên biểu đồ bạc, đồng hay cà phê khi bạn tìm hiểu các sản phẩm phái sinh hàng hóa.

5. Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Mô hình chữ M và mô hình hai đỉnh có giống nhau không?

Không hoàn toàn. Chữ M là một dạng của mô hình hai đỉnh. “Hai đỉnh” nói về cấu trúc có hai lần giá chạm vùng cao, còn chữ “M” nói về hình dạng giống chữ cái. Mô hình chữ M nào cũng là hai đỉnh, nhưng hai đỉnh có thể có đỉnh tròn và rộng nên không phải lúc nào cũng trông giống chữ M.

Câu hỏi 2: Mô hình chữ M xuất hiện trong xu hướng giảm có ý nghĩa gì?

Khi giá đang giảm, một hình dạng giống chữ M nhiều khả năng chỉ là nhịp nghỉ trong xu hướng giảm chứ chưa phải tín hiệu đảo chiều. Lý do là mô hình đảo chiều kiểu này cần có xu hướng tăng đứng trước.

Câu hỏi 3: Mô hình chữ M có luôn đúng không?

Không. Mô hình đã xác nhận vẫn có thể thất bại, giá có thể phá viền cổ rồi quay lên. Nếu đọc chặt chẽ các điều kiện về xu hướng, hai đỉnh và nhịp lùi, bạn sẽ thấy số mô hình thật sự đủ chuẩn ít hơn cảm giác khi nhìn lướt biểu đồ. Vì vậy cần chờ xác nhận và tính trước kịch bản sai.

Câu hỏi 4: Mô hình chữ M khác mô hình chữ W thế nào?

Hai mô hình này đối xứng với nhau. Chữ M xuất hiện sau xu hướng tăng và gợi ý khả năng đảo chiều giảm, còn mô hình chữ W xuất hiện sau xu hướng giảm và gợi ý khả năng đảo chiều tăng.

Kết luận

Điểm khó nhất khi đọc mô hình chữ M không nằm ở việc nhận ra hình dạng mà ở việc biết khi nào chưa nên kết luận. Hai lần chạm đỉnh chỉ là lời gợi ý, còn mô hình chỉ thật sự hoàn tất khi giá đóng cửa dứt khoát dưới đường viền cổ. Lời khuyên nhẹ là hãy nhìn xu hướng đứng trước, chờ xác nhận và tính sẵn kịch bản nhận định sai trước khi dựa vào mô hình.

Anfin cung cấp miễn phí dữ liệu thị trường nông sản, kim loại và nguyên liệu công nghiệp. Bạn có thể luyện nhận diện mô hình trên nền tảng AnfinX Lite, hoặc tải ứng dụng AnfinX để theo dõi thị trường mọi lúc.