Mô hình 3 đáy: Ba lần chạm đáy có thật sự báo đảo chiều?

Khi một vùng giá thấp được thử đi thử lại mà giá vẫn bật lên, vùng đó dễ được nhìn như một cái sàn khó thủng. Hai lần chạm đã đủ khiến nhiều người nghĩ như vậy, nên không ít người tự hỏi ba lần chạm thì có chắc chắn hơn hay không. Mô hình 3 đáy là hình dạng giá mô tả đúng tình huống đó, thuộc nhóm mô hình giá đảo chiều. Bài viết đi qua khái niệm, các dạng hình, diễn biến tâm lý, cách phân biệt với những hình dễ nhầm, 5 sai lầm cần tránh, lý do mô hình thất bại và cách giao dịch ở mức nguyên tắc. Mời bạn đọc tiếp để biết ba lần chạm đáy cần thêm điều gì mới đủ để tin.

Tóm tắt nhanh

• Mô hình 3 đáy là hình dạng giá chạm vùng thấp ba lần ở gần cùng mức, gợi ý xu hướng giảm đang yếu đi.
• Cần có xu hướng giảm đứng trước và hai nhịp hồi giữa ba đáy, còn đáy giữa thấp hơn hẳn thì nghiêng về đầu và vai ngược.
• Mô hình chỉ hoàn tất khi giá đóng cửa trên đường viền cổ, trước đó có thể chỉ là vùng đi ngang.
• Ba lần chạm đáy không đảm bảo giá sẽ đảo chiều, mô hình vẫn có thể thất bại.

1. Mô hình 3 đáy là gì?

1.1. Khái niệm

Mô hình 3 đáy là hình dạng giá chạm vùng thấp ba lần ở gần cùng một mức, ở giữa có hai nhịp hồi. Hình dạng này thường hiện ra ở cuối một nhịp giảm, khi giá đã thử xuống vùng thấp ba lần nhưng không đi sâu hơn. Trong tiếng Anh, mô hình này gọi là triple bottom, còn trong tiếng Việt cũng hay được gọi là mẫu hình 3 đáy.

Mô hình cần có một xu hướng giảm đứng trước. Nếu không có nhịp giảm để đảo, hình dạng ấy chỉ là vùng giá đi ngang.

Đường viền cổ là đường ngang đi qua đỉnh giữa cao nhất, và hai đỉnh giữa không cần bằng nhau. Đường này đóng vai trò vùng kháng cự của mô hình. Mô hình chỉ hoàn tất khi giá đóng cửa dứt khoát trên đường này, trước đó hình dạng vẫn có thể chỉ là vùng đi ngang. Ba đáy cũng không cần bằng nhau tuyệt đối, chênh lệch nhỏ vẫn có thể chấp nhận.

1.2. Các dạng hình

Không phải mô hình 3 đáy nào cũng có ba đáy ngang nhau như hình minh họa. Bạn có thể gặp bốn tình huống sau:

• Ba đáy gần ngang nhau: Đây là dạng chuẩn, cả ba lần giá đều bật lên ở cùng một vùng.
• Đáy sau cao hơn đáy trước: Đôi khi các đáy nâng dần, và hình này hay được gọi là mô hình 3 đáy tăng dần. Các tài liệu tra cứu không xem đây là một loại riêng, nên chưa có căn cứ để nói nó mạnh hay yếu hơn dạng chuẩn. Nếu các đáy nâng dần rõ rệt trong khi các đỉnh giữa hạ thấp dần, hình dạng có thể là một mô hình khác như tam giác.
• Đáy giữa thấp hơn hẳn hai đáy bên: Khi đó hình dạng không còn là 3 đáy mà nghiêng về đầu và vai ngược.
• Đáy cuối thủng xa hai đáy trước: Giá chưa chắc đang dựng đáy, nên hãy xem lại bối cảnh trước khi gọi tên hình.

→ Xem thêm: Mô hình 3 đỉnh: Ba lần chạm đỉnh có thật sự báo đảo chiều?

2. Diễn biến tâm lý đằng sau mô hình 3 đáy

Người ta thường giải thích hình dạng này bằng bốn trạng thái tâm lý nối tiếp nhau. Đây là cách mô tả để dễ hình dung chứ không phải quy luật chắc chắn:

• Kỳ vọng hồi ở đáy thứ nhất: Giá vừa giảm một đoạn rồi bật lên từ vùng thấp, một số người bắt đầu kỳ vọng nhịp giảm đã đến lúc dừng.
• Phân vân sau nhịp hồi và ở đáy thứ hai: Giá hồi lên rồi quay lại vùng thấp cũ. Một số người bán ra vì sợ giá thủng, số khác thấy vùng này vẫn đứng vững nên coi đây là vùng đáng chú ý.
• Cạn lực bán ở đáy thứ ba: Giá thử vùng thấp lần nữa nhưng sức bán không còn mạnh như những lần trước, nên giá không đi sâu thêm.
• Kỳ vọng đổi chiều khi vượt đường viền cổ: Khi giá lên trên đỉnh giữa, những người đang đứng ngoài có thể cân nhắc quay lại thị trường, làm áp lực mua tăng lên.

Chính vì giá đã được thử ba lần, nhiều người coi 3 đáy là tín hiệu rõ hơn hai đáy. Tuy vậy, tâm lý chỉ giúp hiểu vì sao hình dạng xuất hiện, còn việc giá có đảo chiều thật hay không vẫn phải dựa vào xác nhận trên biểu đồ.

3. Phân biệt mô hình 3 đáy với các hình dễ nhầm

Bảng dưới đây gom năm hình dạng hay bị nhầm lẫn với nhau nhất, kèm điểm cần để ý ở từng hình.

Để không nhầm, bạn có thể đối chiếu theo bốn tình huống sau:

• Nhầm với 2 đáy: Hai đáy mà chịu thêm lần thử thứ ba thì trở thành 3 đáy. Mô hình 2 đáy có cấu trúc tương tự nhưng ít hơn một lần chạm, vì vậy hãy đếm đủ số lần giá thử vùng thấp trước khi gọi tên hình.
• Nhầm với đầu và vai ngược: Hãy nhìn đáy giữa. Nếu nó thấp hơn hẳn hai đáy còn lại thì đó là đầu và vai ngược, không phải 3 đáy.
• Nhầm với vùng đi ngang: Hãy kiểm tra xem trước đó có một nhịp giảm rõ ràng hay không. Giá chạm đi chạm lại một vùng mà không có nhịp giảm đứng trước thì chỉ là vùng đi ngang.
• Nhầm với hình mở rộng: Nếu các đỉnh và đáy dãn rộng dần thay vì nằm trong một biên độ hẹp, đó có thể là mô hình tam giác mở rộng chứ không phải 3 đáy.

4. #5 sai lầm cần tránh khi đọc mô hình 3 đáy

• Kết luận khi mới có ba lần chạm đáy: Giá chạm cùng một vùng ba lần chưa chắc đã thành mô hình. Hãy chờ giá đóng cửa dứt khoát trên đường viền cổ rồi mới coi mô hình là hoàn tất.
• Áp dụng ở vùng đi ngang: Trong một biên độ đi ngang, giá chạm mép dưới ba lần là chuyện có thể xảy ra. Hãy kiểm tra xem có nhịp giảm rõ đứng trước hay không, vì mô hình đảo chiều cần có xu hướng để đảo.
• Vẽ đường viền cổ theo cảm tính: Việc nhận diện mô hình mang tính chủ quan, và đường viền cổ càng khó vẽ khi các đỉnh giữa nằm ở mức khác nhau. Hãy đi qua đỉnh giữa cao nhất và áp dụng cùng một cách vẽ cho mọi lần, thay vì chỉnh đường cho khớp với nhận định.
• Chỉ nhìn hình dạng mà bỏ qua bối cảnh: Hình dạng đẹp nhưng thiếu bối cảnh dễ cho tín hiệu giả. Hãy nhìn thêm xu hướng ở khung thời gian lớn hơn, các vùng hỗ trợ, kháng cự gần đó, và coi khối lượng là bằng chứng bổ trợ.
• Không tính trước kịch bản mô hình thất bại: Giá có thể vượt lên rồi quay xuống dưới đường viền cổ. Hãy xác định trước vùng giá cho thấy nhận định sai, thay vì đợi đến khi giá đã đi ngược mới tính.

5. Vì sao mô hình 3 đáy thường thất bại

Ngay cả khi đọc đúng hình, mô hình 3 đáy vẫn có thể không dẫn tới đảo chiều. Các tài liệu nghiên cứu mô hình biểu đồ ghi nhận ba đáy là hình hiếm gặp và giá thường tiếp tục giảm mà không xác nhận, nên bạn không nên coi nó là tín hiệu chắc chắn. Có thể thấy bốn lý do thường gặp:

• Nhầm sang hình khác: Hình mở rộng hay đầu và vai ngược có thể trông giống 3 đáy khi nhìn lướt. Đọc nhầm hình thì kịch bản đi kèm cũng sai theo.
• Xu hướng giảm chỉ đang nghỉ: Trong một xu hướng giảm, ba lần chạm cùng một vùng có thể chỉ là giai đoạn nghỉ trước khi giá đi tiếp, chứ chưa phải dấu hiệu đảo chiều.
• Phá vỡ giả: Giá có thể đóng cửa trên đường viền cổ một thời gian ngắn rồi quay xuống phía dưới. Khi đó mô hình coi như không còn đứng vững.
• Tín hiệu chưa đủ xác nhận: Chỉ dựa vào hình dạng mà thiếu bối cảnh thị trường và khối lượng dễ dẫn đến tín hiệu giả, nhất là khi nhận diện mang tính chủ quan.

Vì vậy, nên coi mô hình này là một dữ kiện cần xác nhận chứ không phải kết luận, và luôn chuẩn bị trước kịch bản mô hình thất bại.

6. Cách giao dịch với mô hình 3 đáy

Mô hình chỉ là một dữ kiện để cân nhắc cùng xu hướng và các vùng hỗ trợ, kháng cự, không phải mệnh lệnh phải làm theo. Phần này nói về nguyên tắc, không nêu mức giá hay điểm vào lệnh cụ thể.

6.1. Hai cách tiếp cận sau khi mô hình hoàn tất

• Cân nhắc khi giá đã đóng cửa trên đường viền cổ: Cách này cho xác nhận rõ hơn, nhưng giá có thể đã đi lên một đoạn khi bạn hành động.
• Chờ giá quay lại thử đường viền cổ: Sau khi vượt lên, giá đôi khi quay xuống kiểm tra lại vùng vừa vượt, và lúc đó đường viền cổ có thể chuyển từ kháng cự sang hỗ trợ. Các tài liệu nghiên cứu gọi đây là throwback. Tuy nhiên lần thử lại có thể không xảy ra, nên bạn có thể bỏ lỡ cả nhịp tăng.
• Không hành động ở đáy thứ ba khi mô hình chưa hoàn tất: Một hình giống 3 đáy mà giá chưa đóng cửa trên đường viền cổ vẫn có thể là vùng đi ngang rồi tiếp tục xu hướng cũ.

6.2. Hai cách đặt vùng cắt lỗ

• Dưới đáy thứ ba: Cách này kiểm tra cả cấu trúc, vì giá thủng xuống dưới đây thì hình 3 đáy không còn đứng vững. Đổi lại, khoảng cách từ điểm vào đến vùng cắt lỗ thường xa hơn.
• Dưới vùng thử lại đường viền cổ: Vùng cắt lỗ chặt hơn, nhưng chỉ dùng được khi giá thật sự có lần thử lại, và dễ bị quét nếu giá lùi mạnh.

Dù chọn cách nào, hãy xác định mức cho thấy nhận định sai trước, rồi mới tính khoản lỗ bạn chấp nhận được. Nên chừa một khoảng cho biến động để tránh bị quét sớm. Cũng cần nhớ rằng lệnh cắt lỗ không được đảm bảo khớp đúng mức giá khi thị trường nhảy giá.

6.3. Quản lý vốn theo kịch bản

• Tính khối lượng lệnh theo mức chấp nhận lỗ: Khối lượng lệnh nên xuất phát từ khoản lỗ bạn chịu được và quy mô tài khoản, không phải từ cảm giác chắc chắn về mô hình.
• Không dồn vốn vào một tín hiệu: Mô hình đã hoàn tất vẫn có thể thất bại, nên đừng đặt cược toàn bộ vào một hình dạng.
• Tính trước kịch bản giá quay xuống dưới đường viền cổ: Nếu giá đóng cửa trở lại phía dưới đường này, hãy biết trước mình sẽ làm gì thay vì quyết định lúc đang bị áp lực.
• Nhìn thêm khung thời gian lớn hơn: Một hình đẹp ở khung nhỏ có thể nằm trong xu hướng lớn đi ngược lại. Khối lượng giao dịch thường cao hơn ở đáy đầu so với đáy cuối, nhưng đây là hành vi thường gặp chứ không bắt buộc, nên chỉ coi nó là bộ lọc tham khảo.

7. Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Mô hình 3 đáy khác mô hình 2 đáy thế nào?

Khác nhau ở số lần giá chạm vùng thấp: ba lần với 3 đáy và hai lần với 2 đáy. Ở cả hai mô hình, số lần chạm chưa phải mô hình, cú vượt lên trên đường viền cổ mới là điều xác nhận.

Câu hỏi 2: Đáy thứ ba cao hơn đáy thứ hai có ý nghĩa gì?

Đây là một dạng hình có thể gặp, đôi khi được gọi là mô hình 3 đáy tăng dần, nhưng các tài liệu tra cứu không xem đây là một loại riêng và nó chưa phải xác nhận. Nếu các đáy nâng dần rõ rệt trong khi các đỉnh giữa hạ thấp dần, hãy cân nhắc khả năng đó là một mô hình khác như tam giác.

Câu hỏi 3: Mô hình 3 đáy có đáng tin hơn mô hình 2 đáy không?

Chưa có căn cứ để nói chắc. Có tài liệu cho rằng giá được thử thêm một lần nên tín hiệu đáng tin hơn, nhưng các tài liệu nghiên cứu mô hình biểu đồ lại ghi nhận ba đáy hiếm gặp và giá thường không xác nhận, như đã nêu ở phần trên. Vì vậy hãy chờ xác nhận như với mọi mô hình.

Câu hỏi 4: Mô hình 3 đáy xuất hiện khi giá đang tăng có ý nghĩa gì?

Khi giá đang tăng, một hình dạng giống 3 đáy nhiều khả năng chỉ là nhịp nghỉ hoặc vùng đi ngang chứ chưa phải tín hiệu đảo chiều. Lý do là mô hình đảo chiều kiểu này cần có xu hướng giảm đứng trước.

Kết luận

Điểm khó nhất khi đọc mô hình 3 đáy không nằm ở việc đếm đủ ba đáy mà ở việc biết ba lần chạm đã đủ hay chưa. Ba lần chạm chỉ là lời gợi ý, còn mô hình chỉ thật sự hoàn tất khi giá đóng cửa dứt khoát trên đường viền cổ. Lời khuyên nhẹ là hãy tập đối chiếu trên biểu đồ lịch sử, gồm cả những lần ba lần chạm đáy không dẫn tới đảo chiều.

Anfin cung cấp miễn phí dữ liệu thị trường nông sản, kim loại và nguyên liệu công nghiệp. Bạn có thể luyện đọc mô hình trên nền tảng AnfinX Lite, hoặc tải ứng dụng AnfinX để theo dõi thị trường mọi lúc.