Đường SMA là gì? Công thức, cách tính và cách đọc cơ bản

Tóm tắt nhanh

• Đường SMA (đường trung bình động đơn giản) là trung bình cộng giá đóng cửa của n phiên gần nhất: Mọi phiên trong kỳ tính có trọng số như nhau, nên SMA là dạng đơn giản nhất của đường trung bình động.
• SMA được tính bằng tổng giá chia cho n: Khi có phiên mới, phiên cũ nhất rời khỏi kỳ tính và đường được tính lại.
• Số phiên quyết định độ bám giá: Kỳ tính ngắn thì đường bám sát giá nhưng nhiều nhiễu, kỳ tính dài thì mượt hơn nhưng chậm hơn.
• Đường SMA luôn đến sau giá: Đường dựa trên dữ liệu đã xảy ra, nên chỉ là mốc tham khảo và cần đi cùng các công cụ khác.

1. Đường SMA là gì?

Đường SMA (Simple Moving Average), hay đường trung bình động đơn giản, là đường nối giá trung bình cộng của một số phiên gần nhất, thường lấy từ giá đóng cửa. Theo CMC Markets và BabyPips, đây là dạng đơn giản nhất trong họ đường trung bình động, vì mọi phiên trong kỳ tính đều được coi trọng như nhau. SMA cũng là một trong những chỉ báo phân tích kỹ thuật quen thuộc khi theo dõi giá hàng hóa phái sinh.

Ví dụ minh hoạ, không phải dữ liệu thực tế của thị trường hiện tại.

1.1. Đường SMA có ý nghĩa gì?

Giá hàng hóa thường dao động mạnh giữa các phiên. Vì lấy trung bình, đường SMA san phẳng những cú giật ngắn và cho bạn một đường dễ nhìn hơn. Ba ý nghĩa thường gặp:

• Làm mượt nhiễu: Một phiên biến động bất thường chỉ ảnh hưởng một phần nhỏ đến đường.
• Cho thấy hướng đi chung: Đường dốc lên, dốc xuống hoặc đi ngang mô tả mặt bằng giá đang tăng, giảm hay ổn định.
• Làm mốc so sánh: Vị trí của giá so với đường cho thấy giá đang cao hơn hay thấp hơn mức trung bình gần đây.

1.2. Giới hạn của đường SMA

SMA chỉ mô tả dữ liệu lịch sử, không dự báo giá tương lai (CMC Markets). Có hai giới hạn bạn nên nhớ ngay từ đầu:

• Luôn đến sau giá: Giá đổi hướng rồi, đường SMA mới đổi theo sau vài phiên, nên không giúp bắt đúng đỉnh hay đáy.
• Dễ nhiễu khi giá đi ngang hoặc có đột biến: BabyPips nhận xét SMA nhạy với các cú đột biến giá. Với phân tích kỹ thuật nói chung, một đường không nên đứng một mình.

2. Công thức và cách tính SMA

2.1. Công thức SMA

Trong đó P là giá đóng cửa của từng phiên và n là số phiên trong kỳ tính. Cách tính gồm ba bước:

• Bước 1 - chọn n: Ví dụ n = 5 nghĩa là SMA 5 phiên.
• Bước 2 - cộng giá đóng cửa: Lấy tổng giá đóng cửa của n phiên gần nhất.
• Bước 3 - chia cho n: Kết quả là giá trị SMA tại phiên hiện tại.

2.2. Ví dụ tính SMA trượt qua nhiều phiên

Ví dụ minh hoạ: Giá đóng cửa 10 phiên liên tiếp được giả định như bảng dưới, tính SMA 5 phiên.

Ví dụ minh hoạ, không phải dữ liệu thực tế của thị trường hiện tại.

Tại phiên 5, SMA = (100 + 104 + 102 + 106 + 108) / 5 = 104. Sang phiên 6, phiên 1 (giá 100) rời kỳ tính và phiên 6 (giá 105) được thêm vào, nên SMA = (104 + 102 + 106 + 108 + 105) / 5 = 105. Cứ mỗi phiên mới, đường lại "trượt" thêm một bước như vậy, và đó là lý do gọi là đường trung bình động.

2.3. Khi phiên cũ rời khỏi kỳ tính

Vì SMA coi mọi phiên trong kỳ tính ngang nhau, một mức giá cũ bất thường có thể giữ đường ở mức cao cho đến khi nó rời khỏi kỳ tính. CMC Markets lưu ý khi mức giá cũ này rời đi, đường có thể dịch chuyển đột ngột dù điều kiện thị trường hiện tại không đổi.

Ví dụ minh hoạ: Giá đóng cửa 9 phiên được giả định là 100, 100, 100, 110, 100, 100, 100, 100, 100, tính SMA 5 phiên. Phiên 4 có giá 110 là một đột biến.

• Phiên 5 đến phiên 8: SMA đều bằng 102, vì cả bốn phiên này đều còn chứa phiên có giá 110, ví dụ phiên 5 là (100 + 100 + 100 + 110 + 100) / 5 = 102.
• Phiên 9: phiên 110 đã rời kỳ tính nên SMA = (100 + 100 + 100 + 100 + 100) / 5 = 100.

Ví dụ minh hoạ, không phải dữ liệu thực tế của thị trường hiện tại.

Giá từ phiên 5 trở đi không đổi, nhưng SMA vẫn tụt từ 102 xuống 100 chỉ vì một phiên cũ rời đi. Khi đọc SMA, bạn nên nhớ rằng đường phản ánh cả những phiên đã xa.

3. Số phiên ảnh hưởng thế nào đến SMA

Số phiên n là thiết lập quan trọng nhất của SMA, vì nó quyết định đường bám giá đến mức nào. Bảng dưới đây so sánh SMA ngắn và SMA dài:

Theo BabyPips, kỳ tính càng dài thì đường càng bám sau giá. StockCharts ChartSchool bổ sung rằng đường dài cần biến động lớn và kéo dài mới đổi hướng, còn đường ngắn đổi hướng nhanh nhưng dễ nhiễu hơn. Theo Britannica Money, hai đường được nhiều nhà đầu tư theo dõi nhất là đường 50 phiên và 200 phiên.

Tuy vậy, không có số phiên nào phù hợp cho mọi mặt hàng. Bạc, đồng, cà phê hay đậu tương có nhịp dao động khác nhau, nên bạn có thể thử vài số phiên trên biểu đồ lịch sử của chính mặt hàng mình quan tâm và xem đường mô tả diễn biến đã qua có hợp lý không.

4. Cách đọc đường SMA

Khi đã có đường SMA trên biểu đồ, bạn có thể quan sát bốn khía cạnh dưới đây. Đây là các cách mô tả diễn biến giá, không phải khuyến nghị giao dịch.

• Độ dốc của đường: Theo NinjaTrader, độ dốc lên cho thấy mặt bằng giá đang tăng và độ dốc xuống cho thấy mặt bằng giá đang giảm. Đường gần như nằm ngang cho thấy giá ổn định.
• Giá so với đường SMA: Giá nằm trên đường thường được xem là phía tăng, nằm dưới đường thường được xem là phía giảm. NinjaTrader cho biết khi giá tiến gần SMA từ phía trên, đường có thể đóng vai trò hỗ trợ, và khi giá tiến từ phía dưới, đường có thể đóng vai trò kháng cự.
• SMA ngắn và SMA dài: Theo Britannica Money, khi hai đường cùng dốc một hướng, xu hướng thường được xem là rõ hơn, còn khi hai đường đi ngược hướng, xu hướng có thể đang yếu đi.
• Khung thời gian: Biểu đồ khung nhỏ biến động ngẫu nhiên hơn khung ngày hoặc tuần, nên cùng một đường có thể cho cách đọc khác nhau ở mỗi khung (NinjaTrader).

Đường SMA thường được đặt cạnh đường xu hướng: SMA là trung bình tính từ dữ liệu, còn trendline là đường vẽ tay nối các đỉnh hoặc đáy. Nếu muốn thử, bài hướng dẫn cách vẽ trendline trình bày từng bước vẽ đường.

Cảnh báo rủi ro: Giao dịch hàng hóa phái sinh có sử dụng ký quỹ và đòn bẩy, tiềm ẩn rủi ro mất một phần hoặc toàn bộ số vốn ký quỹ, nhà đầu tư cần cẩn thận và cân nhắc kỹ trước khi giao dịch.

→ Xem thêm: Kháng cự hỗ trợ là gì? Cách xác định vùng giá trong hàng hóa

5. SMA khác EMA ở điểm nào

SMA và EMA đều là đường trung bình động, nhưng cách coi trọng các phiên khác nhau. Ba điểm khác biệt chính, theo CMC Markets và StockCharts ChartSchool:

• Trọng số: SMA coi mọi phiên như nhau, còn EMA dành trọng số lớn hơn cho các phiên gần đây.
• Độ trễ: SMA đổi hướng chậm hơn EMA cùng số phiên.
• Độ mượt: SMA mượt hơn, còn EMA nhạy hơn nên cũng dễ chịu nhiễu hơn.

Công thức EMA và đường có trọng số WMA được giải thích ở bài tổng về đường trung bình động. Nhiều nhà đầu tư kết hợp nhiều đường để có thêm góc nhìn, ví dụ trong phương pháp 3 đường MA.

6. #5 sai lầm cần tránh khi dùng đường SMA

• Coi đường SMA như lệnh mua bán: Đường chỉ mô tả dữ liệu đã có. Hãy dùng nó như thông tin tham khảo và tự đánh giá thêm bối cảnh.
• Dùng một số phiên cho mọi mặt hàng: Mỗi mặt hàng có nhịp dao động riêng. Hãy thử vài số phiên trên dữ liệu lịch sử của chính mặt hàng đó.
• Quên rằng SMA luôn đến sau giá: Giá đã đổi hướng thì đường vẫn cần thời gian để theo kịp. Hãy đọc đường như thông tin về quá khứ gần.
• Bỏ qua hiệu ứng phiên cũ rời kỳ tính: Đường có thể đổi đột ngột khi một phiên bất thường rời đi. Hãy kiểm tra xem biến động của đường đến từ giá mới hay từ phiên rời đi.
• Dùng SMA khi giá đi ngang mà không kiểm lại: Giá cắt qua lại đường liên tục dễ dẫn đến kết luận sai. Hãy xác định giá có xu hướng rõ hay không trước.

7. Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Đường SMA là gì?

Đường SMA (Simple Moving Average) là đường trung bình cộng giá đóng cửa của n phiên gần nhất, tính lại sau mỗi phiên. Mọi phiên trong kỳ tính có trọng số như nhau.

Câu hỏi 2: Công thức tính SMA thế nào?

SMA = (P1 + P2 + … + Pn) / n, trong đó P là giá đóng cửa từng phiên và n là số phiên. Bạn cộng giá đóng cửa n phiên gần nhất rồi chia cho n.

Câu hỏi 3: SMA 20, 50 và 200 khác nhau ra sao?

Số phiên càng lớn thì đường càng mượt và đổi hướng càng chậm. NinjaTrader cho biết các chu kỳ phổ biến là 10, 20, 50 và 200, và Britannica Money cho biết đường 50 và 200 phiên được nhiều nhà đầu tư theo dõi nhất. Bạn nên thử trên dữ liệu lịch sử của mặt hàng mình quan tâm.

Câu hỏi 4: SMA và EMA khác nhau thế nào?

SMA coi mọi phiên trong kỳ tính như nhau nên mượt hơn nhưng chậm hơn. EMA coi trọng các phiên gần đây hơn nên phản ứng nhanh hơn với giá mới, đổi lại dễ chịu nhiễu hơn.

Câu hỏi 5: Đường SMA có dự báo được giá không?

Không. SMA dựa trên dữ liệu quá khứ nên chỉ mô tả hướng hiện tại và luôn đến sau giá. Hãy xem đường như thông tin tham khảo, đi cùng phân tích bối cảnh và quản trị rủi ro.

→ Xem thêm: Thuật ngữ giao dịch hàng hóa phái sinh cho người mới bắt đầu

Kết luận

Hiểu đường SMA là gì nghĩa là nắm được ba điều: đường là trung bình cộng giá đóng cửa của n phiên, số phiên quyết định đường bám giá hay mượt, và đường luôn đến sau giá nên chỉ là mốc tham khảo. Bạn nên đọc đường SMA cùng các công cụ khác và quản trị rủi ro khi giao dịch.

Bạn có thể làm quen thao tác trên nền tảng AnfinX Lite, hoặc tải ứng dụng AnfinX để theo dõi thị trường mọi lúc.