Nên chọn phân tích kỹ thuật hay phân tích cơ bản?

Mỗi ngày có không ít trader mới tìm đến thị trường hàng hóa phái sinh, và phần lớn đều bắt đầu bằng một câu hỏi giống nhau: trader mới nên học phương pháp nào trước, phân tích kỹ thuật hay phân tích cơ bản? Cả hai đều xuất hiện trong gần như mọi tài liệu hướng dẫn đầu tư, nhưng phần lớn nội dung chỉ dừng ở mức định nghĩa và so sánh, chưa trả lời được vế quan trọng nhất: bản thân bạn phù hợp với hướng nào.

Bài viết này không định nghĩa lại 2 phương pháp phân tích từ đầu. Anfin sẽ cùng bạn đi thẳng vào phần thực dụng hơn: một bộ tiêu chí giúp bạn tự đánh giá và trả lời câu hỏi nên chọn phân tích kỹ thuật hay phân tích cơ bản cho đúng hồ sơ giao dịch của mình.

1. Vì sao cần chọn đúng phương pháp trước khi giao dịch

Rất nhiều trader mới đọc xong định nghĩa phân tích kỹ thuật, đọc tiếp định nghĩa phân tích cơ bản, nhưng vẫn không biết nên bắt đầu từ đâu. Tình huống này khá phổ biến vì hai bài định nghĩa thường trả lời câu hỏi "nó là gì", trong khi câu hỏi thật sự nhà đầu tư cần lại là "tôi nên ưu tiên cái nào".

Hai câu hỏi này khác nhau ở bản chất:

• Câu hỏi "là gì" cần một bài giải thích khái niệm, càng đầy đủ càng tốt.
• Câu hỏi "nên chọn phương pháp nào" cần một khung quyết định dựa trên hoàn cảnh cá nhân: vốn, thời gian, mục tiêu, khẩu vị rủi ro và loại hàng hóa muốn giao dịch.

Nếu bạn chưa nắm khái niệm cơ bản của từng phương pháp, có thể đọc qua 2 bài dưới đây trước, rồi quay lại phần tiếp theo để áp dụng khung tiêu chí.

→ Xem thêm: Phân tích kỹ thuật trong đầu tư hàng hóa từ A-Z

→ Xem thêm: Phân tích cơ bản trong giao dịch hàng hóa phái sinh

Một điểm cần thống nhất trước khi đi tiếp: chọn phương pháp ưu tiên không có nghĩa là bỏ hẳn phương pháp còn lại. Đa số trader có kinh nghiệm đều dùng cả hai, chỉ khác nhau ở tỷ trọng và thời điểm áp dụng — phần 5 của bài sẽ nói rõ hơn về điều này.

2. #3 khác biệt cốt lõi cần nhớ trước khi chọn

Trước khi vào khung tiêu chí cá nhân hoá, cùng nhắc nhanh 3 khác biệt cốt lõi giữa phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản. Đây chính là nền tảng để hiểu vì sao mỗi tiêu chí ở phần sau lại nghiêng về bên này hay bên kia.

• Dữ liệu sử dụng: Phân tích kỹ thuật dựa vào biểu đồ giá, khối lượng giao dịch và chỉ báo; phân tích cơ bản dựa vào cung cầu, báo cáo tồn kho, chính sách thương mại và thời tiết.
• Mục tiêu: Phân tích kỹ thuật giúp xác định điểm vào và thoát lệnh; phân tích cơ bản giúp xác định hướng đi của xu hướng và lý do đằng sau nó.
• Khung thời gian phù hợp: Phân tích kỹ thuật hoạt động tốt ở khung ngắn hạn; phân tích cơ bản phát huy hiệu quả rõ nhất ở khung trung hạn và dài hạn.

Ba khác biệt trên chính là nền của bảng tự đánh giá ở phần 4. Nếu muốn đọc sâu hơn về phân tích kỹ thuật và cơ bản cùng cách kết hợp chi tiết, có thể tham khảo bài phân tích đầy đủ dưới đây.

→ Xem thêm: Phương pháp phân tích hàng hóa phái sinh: Kỹ thuật và Cơ bản

3. #5 tiêu chí giúp bạn xác định phương pháp phân tích phù hợp với bản thân

Việc chọn phương pháp phân tích phù hợp không nên dựa trên cảm tính hay chạy theo số đông. Dưới đây là 5 tiêu chí thực tế để bạn tự đánh giá, đúng trọng tâm của việc chọn phương pháp phân tích theo vốn đầu tư, thời gian và mục tiêu cá nhân.

3.1. Vốn đầu tư ban đầu

• Vốn nhỏ: Mỗi lệnh chiếm tỷ trọng lớn hơn trong tài khoản, nên cần xác định điểm vào và thoát lệnh chính xác để giới hạn rủi ro. Đây là thế mạnh của phân tích kỹ thuật.
• Vốn ổn định hoặc dự kiến bổ sung dần: Có thể chấp nhận giữ vị thế lâu hơn để chờ xu hướng lớn hình thành, phù hợp với hướng tiếp cận của phân tích cơ bản.

Nếu vốn khởi điểm còn khiêm tốn, có thể tham khảo thêm bài vốn ít nên đầu tư gì trước khi chọn phương pháp phù hợp.

3.2. Thời gian bạn có thể dành mỗi ngày

• Có thể theo dõi biểu đồ nhiều lần trong ngày, kể cả giữa phiên: Phân tích kỹ thuật đòi hỏi sự quan sát này để không bỏ lỡ điểm vào lệnh.
• Chỉ có thể dành 1-2 lần mỗi tuần để đọc báo cáo hoặc theo dõi tin tức: Phân tích cơ bản phù hợp hơn vì tần suất cập nhật thấp hơn nhiều.

3.3. Mục tiêu tài chính và phong cách giao dịch hàng hóa phái sinh mong muốn

• Thích lướt sóng, chốt lời nhanh trong ngày hoặc trong tuần: Nghiêng về phân tích kỹ thuật.
• Muốn tích lũy tài sản theo chu kỳ dài hơn, chấp nhận biến động ngắn hạn để đổi lấy xu hướng lớn: Nghiêng về phân tích cơ bản.

Tham khảo thêm 2 hướng tiếp cận này tại bài đầu tư ngắn hạn và đầu tư dài hạn.

3.4. Mức độ chấp nhận rủi ro và tâm lý cá nhân

• Chịu được tần suất ra quyết định cao, ít bị áp lực khi liên tục theo dõi biến động giá: Phù hợp phân tích kỹ thuật.
• Kiên nhẫn chờ đợi, không hoảng loạn khi giá đi ngược dự đoán trong ngắn hạn miễn xu hướng dài hạn còn nguyên vẹn: Phù hợp phân tích cơ bản.

Đây cũng là lý do tâm lý giao dịch luôn được nhắc song song với phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật trong hầu hết tài liệu đào tạo trader.

→ Xem thêm: Phân tích tâm lý thị trường trong hàng hóa phái sinh

3.5. Loại hàng hóa bạn muốn giao dịch

• Nông sản và năng lượng: Nhạy với thời tiết, mùa vụ và tồn kho theo mùa, nên phân tích cơ bản thường phát huy tác dụng rõ hơn.
• Kim loại và nguyên liệu công nghiệp: Thanh khoản cao, xu hướng giá thường thể hiện rõ trên biểu đồ, nên phân tích kỹ thuật dễ áp dụng hơn.

Có thể xem thêm dữ liệu từng nhóm hàng tại thị trường hàng hóa nông sản, thị trường hàng hóa kim loại và nhóm nguyên liệu công nghiệp.

Lưu ý: Hiện nay, hàng hóa thuộc nhóm năng lượng chưa được cấp phép giao dịch tại Việt Nam, bất kỳ đơn vị nào tổ chức giao dịch nhóm hàng này tại Việt Nam đều là hành vi vi phạm.

→ Xem thêm: 7 yếu tố ảnh hưởng đến giá hàng hóa nhà đầu tư cần biết

4. Bảng tự đánh giá nhanh: Bạn thiên về phương pháp nào?

Sau khi đọc qua 5 tiêu chí ở phần 3, hãy dùng bảng dưới đây để tự đánh dấu vào cột phù hợp với hoàn cảnh hiện tại của bạn ở từng dòng.

Cách đọc kết quả khá đơn giản: đếm số dòng bạn đánh dấu nghiêng về cột nào nhiều hơn. Nếu đa số nghiêng về một cột, đó là phương pháp nên ưu tiên học và luyện tập trước ở giai đoạn hiện tại. Nếu kết quả gần như 50/50, đừng lo lắng — phần 5 sẽ giải thích vì sao đây thực ra là tình huống rất phổ biến.

5. Vì sao nên kết hợp cả hai thay vì chỉ chọn một

Bảng tự đánh giá ở phần 4 không nhằm mục đích loại bỏ hoàn toàn một phương pháp. Mục tiêu thật sự là giúp bạn xác định tỷ trọng ưu tiên: nên dành bao nhiêu thời gian và trọng số quyết định cho mỗi phương pháp ở giai đoạn hiện tại.

Hai ví dụ dưới đây minh họa cách áp dụng tỷ trọng khác nhau tùy hồ sơ cá nhân:

• Trader vốn nhỏ, thời gian hạn chế: Có thể ưu tiên phân tích kỹ thuật cho việc vào và thoát lệnh khi giao dịch Bạc hoặc Đồng, đồng thời chỉ cần theo dõi lịch công bố các báo cáo lớn (dữ liệu lãi suất, báo cáo tồn kho định kỳ) để tránh vào lệnh ngược chiều với bối cảnh cơ bản.
• Nhà đầu tư vốn ổn định, ít thời gian theo dõi biểu đồ hàng ngày: Có thể ưu tiên phân tích cơ bản để xác định xu hướng lớn của Bạc hoặc Đồng, sau đó chỉ dùng phân tích kỹ thuật ở tần suất thấp hơn (theo tuần) để chọn thời điểm vào lệnh hợp lý hơn.

Cả hai ví dụ trên đều không dùng một phương pháp duy nhất — chỉ khác nhau ở tỷ trọng ưu tiên. Nếu muốn tìm hiểu framework kết hợp 2 phương pháp theo từng bước cụ thể, có thể đọc chi tiết tại bài phân tích đầy đủ dưới đây.

→ Xem thêm: Phương pháp phân tích hàng hóa phái sinh: Kỹ thuật và Cơ bản

6. Lộ trình bắt đầu theo hồ sơ trader

Dựa trên kết quả bảng tự đánh giá và 5 tiêu chí ở trên, dưới đây là gợi ý lộ trình bắt đầu cho 3 nhóm trader thường gặp.

6.1. Nhóm mới hoàn toàn, vốn nhỏ, thời gian eo hẹp

• Bắt đầu với các công cụ kỹ thuật cơ bản: đọc nến Nhật, xác định vùng hỗ trợ và kháng cự.
• Luyện tập trên tài khoản demo trước khi giao dịch bằng vốn thật, để làm quen với tốc độ ra quyết định mà không chịu áp lực mất tiền thật.
• Song song, dành thời gian ngắn mỗi tuần để nắm các khái niệm cơ bản cốt lõi, tránh bỏ hẳn một phương pháp ngay từ đầu.

→ Xem thêm: Học đầu tư hàng hóa từ A-Z: Lộ trình cho người mới bắt đầu

Tham khảo thêm bài vốn ít nên đầu tư gì để lên kế hoạch vốn phù hợp trước khi bắt đầu.

6.2. Nhóm đã có kinh nghiệm chứng khoán hoặc forex chuyển sang hàng hóa

Nhóm này thường đã quen với phân tích kỹ thuật từ thị trường cũ, nhưng cần lưu ý khác biệt quan trọng:

• Hàng hóa phái sinh nhạy với yếu tố cơ bản đặc thù như mùa vụ, tồn kho và thời tiết — những yếu tố ít xuất hiện khi phân tích cổ phiếu.
• Thói quen chỉ dùng phân tích kỹ thuật từ thị trường cũ có thể khiến trader bỏ sót các cú sốc giá do sự kiện cơ bản gây ra, vốn phổ biến hơn ở hàng hóa so với cổ phiếu.

Có thể tham khảo thêm 2 bài so sánh dưới đây để nắm khác biệt giữa các thị trường: đầu tư hàng hóa hay đầu tư forex và đầu tư hàng hóa hay chứng khoán.

6.3. Nhóm hướng đến đầu tư trung-dài hạn, ít thời gian theo dõi biểu đồ hàng ngày

• Ưu tiên học phân tích cơ bản trước, tập trung vào các yếu tố cung cầu và vĩ mô ảnh hưởng đến nhóm hàng hóa muốn giao dịch.
• Chỉ cần dùng phân tích kỹ thuật ở khung thời gian tuần để xác định thời điểm vào lệnh hợp lý hơn, không cần theo dõi biểu đồ hàng ngày.

Tham khảo thêm bài đầu tư dài hạn và chiến lược giao dịch hàng hóa để xây dựng kế hoạch phù hợp.

7. Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Bảng tự đánh giá ra kết quả 50/50 thì nên làm gì?

Kết quả 50/50 không phải là lỗi — đây là tình huống khá phổ biến. Trong trường hợp này, có thể bắt đầu từ phương pháp đòi ít thời gian học hơn theo loại hàng hóa bạn muốn giao dịch trước, sau đó bổ sung dần phương pháp còn lại. Không cần cố tìm ra một đáp án tuyệt đối ngay từ đầu.

Câu hỏi 2: Có cần giỏi cả phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản mới giao dịch được không?

Không. Có thể bắt đầu với một phương pháp ở mức cơ bản và bổ sung dần phương pháp còn lại theo thời gian. Việc thành thạo cả hai ngay từ đầu không phải điều kiện bắt buộc để bắt đầu giao dịch.

Câu hỏi 3: Vốn ít thì nên ưu tiên phương pháp nào để bắt đầu?

Vốn ít thường cần kiểm soát rủi ro chặt theo từng lệnh, nên phân tích kỹ thuật thường được ưu tiên học trước để xác định điểm vào và thoát lệnh chính xác hơn. Xem thêm tại bài vốn ít nên đầu tư gì.

Câu hỏi 4: Phương pháp ưu tiên có cần cố định mãi mãi không?

Không. Hồ sơ cá nhân về vốn, thời gian và mục tiêu tài chính sẽ thay đổi theo thời gian, nên bảng tự đánh giá ở phần 4 nên được làm lại định kỳ, ví dụ mỗi khi vốn hoặc thời gian rảnh của bạn thay đổi rõ rệt.

Câu hỏi 5: Nên dành bao nhiêu thời gian mỗi tuần để học cả hai phương pháp?

Không có con số cố định cho mọi trader. Điều quan trọng hơn số giờ học là chất lượng luyện tập, đặc biệt là luyện tập trên tài khoản demo trước khi áp dụng bằng vốn thật.

Lời kết

Không có phương pháp nào đúng tuyệt đối trong việc chọn phân tích kỹ thuật hay phân tích cơ bản — chỉ có phương pháp phù hợp hơn với hồ sơ hiện tại của bạn. Hồ sơ này cũng thay đổi theo thời gian, vì vậy hãy xem bảng tự đánh giá ở phần 4 như một công cụ có thể quay lại sử dụng định kỳ, không chỉ dùng một lần duy nhất.

Cách tốt nhất để kiểm chứng phương pháp nào thật sự hợp với bạn là thực hành trên dữ liệu thị trường thực. Bạn có thể tải ứng dụng AnfinX để thử cả công cụ phân tích kỹ thuật lẫn theo dõi dữ liệu cơ bản miễn phí trên tài khoản demo, trước khi quyết định ưu tiên hẳn một hướng đi. Khi đã sẵn sàng, có thể tham khảo thêm các sản phẩm giao dịch hàng hóa phái sinh hoặc hướng dẫn mở tài khoản AnfinX để bắt đầu.

→ Xem thêm: Kinh nghiệm đầu tư hàng hóa phái sinh hiệu quả từ chuyên gia