Nến Nhật là gì? Phân loại các nhóm nến Nhật phổ biến

Nến Nhật là gì mà bất kỳ trader thành công nào cũng phải nằm lòng? Biểu đồ nến Nhật không chỉ hiển thị giá cả mà còn phơi bày tâm lý ẩn sau mỗi nhịp đập của đồ thị. Hiểu rõ các cây nến cơ bản đến những mô hình nến Nhật phức tạp sẽ giúp bạn có lợi thế hơn khi giao dịch. Xem bài viết này, bạn sẽ có thể làm chủ các loại nến Nhật và cách ứng dụng chúng hiệu quả. Cùng AnfinX khám phá nhé! 

1. Khái quát về nến Nhật cho nhà đầu tư mới

1.1. Nến Nhật là gì? Nguồn gốc của nến Nhật

Nến Nhật là một dạng biểu đồ nến trong phân tích kỹ thuật, dùng để biểu diễn biến động giá của tài sản tài chính theo từng khoảng thời gian cụ thể (ngày, giờ, phút - một phiên giao dịch). Mỗi cây nến trên biểu đồ cung cấp cho nhà đầu tư bốn thông tin chính:

• Giá mở cửa (open).
• Giá đóng cửa (close).
• Giá cao nhất (high).
• Giá thấp nhất (low).

Biểu đồ hình nến ra đời từ thế kỷ 18 tại Nhật Bản, do Munehisa Homma - một thương nhân buôn gạo tại Sakata phát triển:

• Ban đầu nhằm ghi chép và phân tích giá gạo trên thị trường tương lai Dojima.
• Homma nhận ra biến động giá không chỉ phản ánh cung - cầu mà còn chứa đựng dấu hiệu tâm lý của những người tham gia thị trường, từ đó ông hệ thống hóa cách theo dõi giá bằng các thanh nến.
• Các kỹ thuật này được giới thiệu rộng rãi ra phương Tây vào cuối thế kỷ 20, thông qua các tác phẩm phân tích kỹ thuật hiện đại.

1.2. Vai trò của nến Nhật trong thị trường đầu tư

Một số ý nghĩa nến Nhật trong thực tế:

• Thể hiện trực quan biến động giá: Biểu đồ nến Nhật giúp nhà đầu tư quan sát nhanh giá mở cửa, đóng cửa, cao nhất và thấp nhất trong cùng một khung thời gian, từ đó đánh giá được biên độ dao động và sức mạnh của từng phiên giao dịch.
• Phản ánh tâm lý thị trường một cách rõ ràng: Thông qua thân nến và bóng nến, nhà đầu tư có thể nhận biết sự áp đảo của bên mua hoặc bên bán, hiểu đơn giản là đọc được cảm xúc thị trường như do dự, hưng phấn hay hoảng loạn.
• Hỗ trợ nhận diện xu hướng và điểm đảo chiều: Các mô hình nến hình thành liên tiếp trên đồ thị giúp xác định xu hướng chính và cảnh báo sớm khả năng đảo chiều, từ đó hỗ trợ nhà đầu tư ra quyết định vào lệnh hoặc thoát lệnh hợp lý hơn.
• Kết hợp hiệu quả với các công cụ phân tích khác: Nến Nhật phát huy tối đa hiệu quả khi kết hợp cùng chỉ báo kỹ thuật, vùng hỗ trợ và kháng cự hoặc đường xu hướng, giúp tăng độ tin cậy của tín hiệu và hạn chế quyết định giao dịch cảm tính.

1.3. Cấu tạo hoàn chỉnh của một cây nến Nhật

Mỗi cây nến Nhật trên biểu đồ đều được cấu thành từ một số thành phần cơ bản như sau:

• Thân nến (Real Body): Thân nến thể hiện khoảng chênh lệch giữa giá mở cửa và giá đóng cửa trong phiên, qua đó phản ánh mức độ thắng thế của bên mua hoặc bên bán trong suốt thời gian giao dịch.
• Bóng nến/râu nến (Shadow/Wick): Bóng nến biểu thị mức giá cao nhất và thấp nhất mà thị trường từng chạm tới, giúp nhà đầu tư đánh giá mức độ biến động và phản ứng của giá trước lực mua bán.
• Phân loại màu sắc nến: Màu sắc nến cho biết xu hướng phiên giao dịch, trong đó nến tăng thường có màu xanh hoặc trắng, còn nến giảm phổ biến là màu đỏ hoặc đen, giúp nhận diện chiều giá nhanh chóng.

→ Xem thêm: Các sản phẩm giao dịch hàng hóa phái sinh đang được giao dịch tại Việt Nam

2. Phân loại các nhóm nến Nhật thường gặp trên biểu đồ

2.1. Nhóm mô hình nến cơ bản

• Nến tiêu chuẩn (Standard): Nến tiêu chuẩn có thân nến vừa phải, bóng nến ngắn và cân đối, thể hiện trạng thái giao dịch tương đối ổn định, trong đó cung và cầu không quá chênh lệch, giá biến động theo hướng bình thường.
• Nến Marubozu: Nến này gần như không có bóng nến, cho thấy giá mở cửa và đóng cửa nằm ở hai cực, phản ánh lực mua hoặc lực bán rất mạnh và xu hướng đang được thị trường ủng hộ rõ rệt.

2.2. Nhóm mô hình nến Doji

• Standard Doji (Doji tiêu chuẩn): Thân nến gần như không có, bóng ngắn, thể hiện sự cân bằng tạm thời giữa bên mua và bán, báo hiệu thị trường do dự  và khả năng đảo chiều nếu có xác nhận.
• Long Legged Doji (Doji chân dài): Bóng hoặc dưới rất dài, thân nhỏ, cho thấy biến động mạnh và căng thẳng giữa mua bán, thường báo tín hiệu đảo chiều mạnh nếu xuất hiện tại vùng hỗ trợ hoặc kháng cự.
• Dragonfly Doji (Doji chuồn chuồn): Thân nằm ở đỉnh với bóng dưới dài, ít hoặc không có bóng trên - lực mua quay lại sau áp lực bán, thường báo khả năng đảo chiều tăng ở vùng hỗ trợ.
• Gravestone Doji (Doji bia mộ): Thân nằm ở đáy nến (ít hoặc không có bóng dưới) và có bóng trên dài, thể hiện bên bán áp đảo tạm thời nhưng bị từ chối, thường báo đảo chiều giảm nếu xuất hiện tại kháng cự.
• 4 Price Doji (Doji 4 giá): Giá mở, đóng, cao, thấp gần như trùng, thân và bóng rất nhỏ - phản ánh cân bằng và thanh khoản thấp, lúc này thị trường đi ngang/chuẩn bị bứt phá nếu khối lượng tăng.

2.3. Nhóm mô hình nến đảo chiều tăng

• Nến Hammer (Búa): Nến Hammer có thân nhỏ nằm phía trên, bóng dưới dài, thường xuất hiện sau xu hướng giảm, cho thấy lực mua bắt đầu phản kháng và khả năng đảo chiều tăng giá đang hình thành.
• Inverted Hammer (Búa ngược): Inverted Hammer có thân nhỏ ở phía dưới và bóng trên dài, thường xuất hiện cuối xu hướng giảm, thể hiện nỗ lực đẩy giá lên của bên mua dù chưa giành ưu thế hoàn toàn.
• Engulfing Bullish (Nhấn chìm tăng): Nến tăng sau bao trùm hoàn toàn thân nến giảm trước đó, cho thấy lực mua chiếm ưu thế rõ rệt, thường báo hiệu đảo chiều tăng đáng tin cậy khi xuất hiện sau xu hướng giảm.
• Morning Star (Sao mai): Gồm ba nến: Giảm mạnh, nến nhỏ lưỡng lự, rồi nến tăng mạnh - phản ánh quá trình suy yếu của bên bán và xác nhận khả năng đảo chiều tăng khi nến cuối đóng cao.
• Piercing Pattern (Nến xuyên): Nến tăng mở cửa thấp hơn đáy nến giảm trước và đóng trên 50% thân nến trước; thể hiện lực mua phản công mạnh, báo hiệu khả năng kết thúc xu hướng giảm ngắn hạn.

2.4. Nhóm mô hình nến Nhật đảo chiều giảm

• Nến Shooting Star (Sao băng): Nến Shooting Star có hình dạng ngược với Hammer, thân nhỏ phía dưới và bóng trên dài, thường xuất hiện sau xu hướng tăng, cảnh báo lực mua suy yếu và rủi ro đảo chiều giảm.
• Nến Hanging Man (Người treo cổ): Nến Hanging Man có hình dạng giống Hammer nhưng xuất hiện ở cuối xu hướng tăng, cho thấy áp lực bán bắt đầu gia tăng và thị trường có thể bước vào giai đoạn điều chỉnh.
• Engulfing Bearish (Nhấn chìm giảm): Nến giảm xuất hiện sau bao trùm hoàn toàn thân nến tăng trước đó - lực bán chiếm ưu thế rõ rệt, thường báo hiệu đảo chiều giảm khi hình thành tại vùng kháng cự.
• Evening Star (Sao hôm): Cấu trúc 3 nến gồm: Nến tăng mạnh, nến nhỏ do dự, sau đó nến giảm mạnh, lúc này bên mua suy yếu và xác nhận khả năng đảo chiều giảm khi nến cuối đóng thấp.
• Dark Cloud Cover (Mây đen che phủ): Nến giảm mở cửa cao hơn đỉnh nến tăng trước nhưng đóng sâu vào thân nến đó, thể hiện áp lực bán mạnh, cảnh báo đảo chiều giảm ngắn hạn nếu có xác nhận tiếp theo.

2.5. Nhóm mô hình nến Nhật tiếp diễn xu hướng

• Three White Soldiers (3 chàng lính trắng): 3 nến tăng liên tiếp, thân dài, đóng cửa gần mức cao và ít bóng - lực mua duy trì ổn định, thường báo hiệu xu hướng tăng tiếp diễn mạnh sau giai đoạn điều chỉnh.
• Three Black Crows (3 con quạ đen): 3 nến giảm liên tiếp, thân dài, đóng cửa gần mức thấp và ít bóng - lực bán áp đảo, thường xác nhận xu hướng giảm tiếp diễn rõ ràng sau nhịp hồi ngắn.
• Mô hình nến Tasuki Gap: Dễ nhận biết qua khoảng trống giá giữa hai nến cùng xu hướng, kèm nến điều chỉnh không lấp gap, thể hiện động lực xu hướng vẫn còn và khả năng giá tiếp tục di chuyển.
• Rising Three Methods: Gồm một nến tăng mạnh, theo sau là ba nến điều chỉnh nhỏ và kết thúc bằng nến tăng tiếp diễn, cho thấy xu hướng tăng vẫn được duy trì ổn định.
• Falling Three Methods: Có cấu trúc ngược lại, với một nến giảm mạnh, ba nến hồi nhẹ và nến giảm tiếp theo, phản ánh áp lực bán còn chiếm ưu thế trên thị trường.

→ Xem thêm: Cập nhật giá thị trường hàng hóa phái sinh chính xác nhất

2.6. Nhóm mô hình nến tích lũy

• Inside Bar (Nến trong): Nến sau nằm gọn trong nến trước, thể hiện trạng thái tích lũy, thị trường tạm lắng và chờ bứt phá, hướng đi thường phụ thuộc vào xu hướng chính trước đó.
• Harami (Nến mẹ bồng con): Tương tự nến Inside Bar, Haramo có thân nến sau nhỏ và nằm gọn trong thân nến trước; phản ánh đà xu hướng suy yếu, báo hiệu giai đoạn tích lũy ngắn hạn và khả năng đảo chiều khi có tín hiệu xác nhận.

3. Cách phân tích nến Nhật trong thực tế

Bước 1: Xác định xu hướng thị trường

Trước khi đọc mô hình hay tín hiệu chi tiết, nhà đầu tư cần xác định bối cảnh xu hướng chung trên biểu đồ nến Nhật:

• Xu hướng tăng (Uptrend): Xu hướng tăng hình thành khi giá tạo các đỉnh sau cao hơn đỉnh trước và đáy sau cao hơn đáy trước, cho thấy lực mua chiếm ưu thế và thị trường đang được dẫn dắt bởi bên mua.
• Xu hướng giảm (Downtrend): Xu hướng giảm xuất hiện khi các đỉnh và đáy liên tiếp thấp dần, phản ánh áp lực bán duy trì ổn định; trong bối cảnh này, các mô hình nến tăng thường có độ tin cậy thấp hơn.
• Xu hướng đi ngang (Sideway): Thị trường sideway được nhận biết khi giá dao động trong một biên độ hẹp, không tạo đỉnh hay đáy mới rõ ràng, khiến tín hiệu từ mô hình nến dễ nhiễu và khó giao dịch hiệu quả.

Nhà đầu tư nên ưu tiên giao dịch thuận theo xu hướng chính, tránh lạm dụng mô hình nến riêng lẻ mà bỏ qua bức tranh tổng thể, bởi mô hình chỉ mang tính hỗ trợ chứ không thay thế xu hướng.

Bước 2: Nhận diện mô hình nến Nhật trên biểu đồ

Nhà đầu tư cần quan sát kỹ hình dạng và vị trí các cây nến để nhận diện mô hình và hạn chế tín hiệu nhiễu. Bạn có thể:

• Quan sát cấu trúc và vị trí mô hình: Mô hình nến Nhật cơ bản chỉ thực sự có ý nghĩa khi xuất hiện tại vùng hỗ trợ, kháng cự hoặc cuối xu hướng. Nếu hình thành giữa xu hướng mạnh, tín hiệu thường kém tin cậy.
• So sánh độ dài thân và bóng nến: Nhà đầu tư nên chú ý sự thay đổi thân nến và bóng nến giữa các phiên, bởi sự thu hẹp hoặc mở rộng bất thường thường phản ánh sự chuyển dịch cung - cầu.
• Mẹo nhận diện mô hình chuẩn xác: Không nên nhìn một cây nến đơn lẻ, mà cần xem xét chuỗi nến liên tiếp. Ngoài ra, việc kết hợp thêm khối lượng giao dịch sẽ giúp bạn xác nhận mô hình nến Nhật đáng tin cậy hơn.

Ví dụ nhận diện mô hình 2 đáy: Mô hình hai đáy dễ nhận biết khi giá tạo hai đáy gần bằng nhau, ở giữa có một nhịp hồi. Trên biểu đồ nến Nhật, điều này cho thấy lực bán suy yếu dần.

Bước 3: Kết hợp các công cụ phân tích kỹ thuật

Nến Nhật chỉ nên đóng vai trò nền tảng, để tăng độ tin cậy của tín hiệu thì nhà đầu tư cần kết hợp thêm các chỉ báo kỹ thuật như:

• RSI: Đánh giá trạng thái quá mua hoặc quá bán của thị trường - khi mô hình nến đảo chiều xuất hiện đồng thời RSI phân kỳ hoặc nằm vùng quá bán, xác suất đảo chiều thường cao hơn.
• MACD: Hỗ trợ xác nhận động lượng xu hướng - nhà đầu tư nên chú ý tín hiệu giao cắt hoặc phân kỳ của MACD trùng với mô hình nến Nhật để củng cố nhận định về khả năng tiếp diễn hoặc đảo chiều giá.
• Đường MA: Xác định xu hướng tổng thể - khi mô hình nến hình thành gần MA quan trọng như MA20 hoặc MA50, tín hiệu thường đáng tin cậy hơn, đặc biệt trong thị trường có xu hướng rõ ràng. 

Bước 4: Vào lệnh và quản lý rủi ro

Sau khi đã vào lệnh, bạn cần biết cách quản lý rủi ro để giảm thiểu thua lỗ xuống mức thấp nhất. Hoạt động quản lý rủi ro sẽ bao gồm đặt lệnh Stop Loss (SL) và Take Profit (TP):

• Cách đặt Stop Loss dựa vào nến Nhật: Stop Loss nên được đặt phía ngoài bóng nến hoặc dưới đáy, trên đỉnh của mô hình nến quan trọng, giúp hạn chế rủi ro khi giá đi ngược kỳ vọng và tránh bị quét lệnh do nhiễu.
• Cách xác định Take Profit theo nến Nhật: Mục tiêu lợi nhuận thường được xác định dựa trên chiều cao mô hình nến hoặc khoảng dao động trước đó, kết hợp vùng kháng cự - hỗ trợ để đảm bảo tỷ lệ lợi nhuận trên rủi ro hợp lý.

4. Đánh giá ưu điểm và hạn chế của biểu đồ nến Nhật

4.1. Ưu điểm của biểu đồ nến Nhật

Những ưu điểm nổi bật của biểu đồ nến Nhật là:

• Trực quan, dễ hiểu: Biểu đồ nến Nhật thể hiện diễn biến giá bằng hình ảnh rõ ràng, giúp nhà đầu tư nhanh chóng nhận biết xu hướng và đánh giá tương quan sức mạnh giữa phe mua và phe bán trên thị trường.
• Thông tin đầy đủ trong mỗi cây nến: Mỗi cây nến cung cấp đồng thời bốn mức giá quan trọng gồm mở cửa, đóng cửa, cao nhất và thấp nhất, từ đó phản ánh toàn diện biến động giá trong một khoảng thời gian xác định.
• Hỗ trợ nhận diện mô hình giá: Các mô hình nến như Doji, Hammer hay Engulfing giúp phát hiện sớm tín hiệu đảo chiều hoặc tiếp diễn xu hướng, đồng thời hỗ trợ xác định vùng hỗ trợ và kháng cự tiềm năng.
• Phối hợp hiệu quả với chỉ báo kỹ thuật: Biểu đồ nến Nhật dễ dàng kết hợp cùng RSI, MACD hoặc các chỉ báo khác, giúp xác nhận tín hiệu giao dịch và nâng cao độ chính xác khi ra quyết định đầu tư.
• Phổ biến và ứng dụng rộng rãi: Nến Nhật được cộng đồng đầu tư toàn cầu sử dụng rộng rãi, có nhiều tài liệu, phần mềm và công cụ hỗ trợ, giúp nhà đầu tư mới dễ tiếp cận và học hỏi nhanh chóng.

4.2. Hạn chế của biểu đồ nến Nhật

Bên cạnh ưu điểm, biểu đồ nến Nhật cũng có vài điều hạn chế:

• Nhiều mô hình dễ gây nhiễu: Số lượng mẫu hình nến Nhật rất đa dạng, khiến nhà đầu tư mới dễ nhầm lẫn giữa các tín hiệu, từ đó diễn giải sai bối cảnh thị trường hoặc vào lệnh dựa trên tín hiệu giả.
• Độ tin cậy giảm ở khung thời gian nhỏ: Trên các khung thời gian ngắn như 1 phút hay 5 phút, nến Nhật thường phản ánh biến động nhiễu, làm giảm độ chính xác của mô hình và dễ dẫn đến quyết định giao dịch thiếu ổn định.
• Không phải công cụ dự đoán tuyệt đối: Nến Nhật chỉ ghi nhận diễn biến giá trong quá khứ và hiện tại, không thể dự báo chính xác tương lai; vì vậy cần kết hợp thêm phân tích cơ bản và khối lượng giao dịch.
• Đòi hỏi kiến thức và kinh nghiệm sử dụng: Để khai thác hiệu quả biểu đồ nến Nhật, nhà đầu tư cần hiểu rõ cấu trúc nến, bối cảnh thị trường và nguyên tắc phân tích kỹ thuật, nếu không tín hiệu dễ bị sử dụng sai mục đích.

5. Câu hỏi thường gặp về mô hình nến Nhật (FAQ)

Câu hỏi 1: Khung thời gian nào phân tích nến Nhật chính xác nhất?

Không có một khung thời gian cố định nào được xem là chính xác tuyệt đối khi phân tích nến Nhật, bởi độ tin cậy của mô hình phụ thuộc vào phong cách giao dịch và mục tiêu của từng nhà đầu tư:

• Với nhà đầu tư trung và dài hạn, các khung như H4, D1 hoặc W1 có thể phản ánh rõ xu hướng chính và tâm lý thị trường tổng thể.
• Khung thời gian nhỏ như M5 hay M15 phù hợp cho giao dịch ngắn hạn nhưng đòi hỏi kỹ năng cao và phải kết hợp các chỉ báo để lọc tín hiệu nhiễu.

Lưu ý: Để tối ưu việc phân tích, nhà đầu tư có thể kết hợp nhiều khung thời gian. Giả sử, bạn sẽ xác định xu hướng thị trường trên khung lớn (H4, D1, W1) và phân tích/tìm điểm vào lệnh ở các timeframe nhỏ hơn (H1, M15). 

Câu hỏi 2: Nến Nhật xanh/đỏ có luôn có nghĩa là giá sẽ tiếp tục tăng/giảm?

Nến Nhật màu xanh hoặc đỏ không đồng nghĩa với việc giá chắc chắn sẽ tiếp tục tăng hay giảm trong các phiên tiếp theo, về bản chất:

• Màu nến chỉ phản ánh mối quan hệ giữa giá mở cửa và giá đóng cửa trong một khung thời gian nhất định.
• Ý nghĩa của nến Nhật cần được đặt trong bối cảnh xu hướng, vị trí trên biểu đồ và cấu trúc bóng nến.

Ví dụ: Một nến xanh xuất hiện tại vùng kháng cự hoặc cuối xu hướng tăng có thể báo hiệu suy yếu, trong khi nến đỏ ở vùng hỗ trợ đôi khi chỉ là nhịp điều chỉnh tạm thời.

Câu hỏi 3: Làm sao để tránh bẫy giá khi dùng mô hình nến Nhật?

Để tránh các bẫy giá trên thị trường, nhà đầu tư nên:

• Mô hình nến Nhật chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trong xu hướng rõ ràng, nếu thị trường đang sideway, tín hiệu nến rất dễ trở thành bẫy giá.
• Một cây nến riêng biệt không phản ánh đầy đủ tâm lý thị trường; nhà đầu tư cần quan sát chuỗi nến liên tiếp để xác nhận sự thay đổi thực sự của cung và cầu.
• Mô hình nến xuất hiện gần vùng hỗ trợ hoặc kháng cự thường có ý nghĩa hơn, trong khi các mô hình nằm giữa xu hướng dễ tạo tín hiệu nhiễu và thiếu độ tin cậy.
• Việc xác nhận mô hình nến bằng RSI, MACD hoặc volume giúp đánh giá sức mạnh tín hiệu, từ đó giảm khả năng vào lệnh sai do biến động ngắn hạn.
• Luôn đặt stop loss theo cấu trúc nến và tỷ lệ rủi ro phù hợp, bởi ngay cả mô hình nến Nhật đẹp vẫn có thể thất bại khi thị trường biến động bất thường.

Lời kết

Việc nắm vững kiến thức về nến Nhật là bước đệm đầu tiên và quan trọng nhất trên con đường trở thành nhà đầu tư chuyên nghiệp. Tuy nhiên, các mẫu hình nến Nhật sẽ phát huy sức mạnh tối đa khi bạn biết kết hợp chúng với tư duy quản trị rủi ro. Hãy tiếp tục thực luyện quan sát đồ thị nến Nhật mỗi ngày để rèn luyện nhạy bén. AnfinX chúc bạn sớm làm chủ các mô hình nến Nhật và giao dịch thành công!

Nhà đầu tư mới có thể tải ứng dụng AnfinX, thực hành phân tích kỹ thuật và tận hưởng tiềm năng sinh lời từ thị trường phái sinh hợp pháp tại Việt Nam!