MXV-Index tăng 1,44%: Dầu thô vọt 9%, đậu tương lên đỉnh tháng

Phiên giao dịch ngày 13/07/2026, thị trường hàng hóa nguyên liệu thế giới ghi nhận diễn biến trái chiều so với các thị trường tài chính khác: trong khi chứng khoán toàn cầu chịu áp lực bán mạnh vì rủi ro địa chính trị, dòng tiền lại đổ mạnh vào nhóm năng lượng. Đóng cửa phiên, giá dầu Brent và WTI đồng loạt vọt hơn 9%, kéo chỉ số MXV-Index tăng 1,44%, lên 2.698 điểm. Nguyên nhân chính đến từ căng thẳng Mỹ - Iran leo thang quanh eo biển Hormuz — tuyến hàng hải chiếm khoảng 25% lượng dầu vận chuyển đường biển toàn cầu — khiến thị trường gấp rút tái định giá rủi ro nguồn cung (supply risk re-pricing). Bài viết phân tích nguyên nhân giá dầu bật tăng mạnh, diễn biến song song của dầu đậu tương và lưu ý dành cho nhà đầu tư khi theo dõi giá thị trường hàng hóa trong giai đoạn biến động này.

1. Bức tranh chung phiên 13/07: MXV-Index tăng 1,44%, dòng tiền quay lại nhóm năng lượng

1.1. MXV-Index bứt phá nhờ lực kéo từ năng lượng

Đóng cửa phiên giao dịch đầu tuần, chỉ số MXV-Index tăng 1,44%, lên 2.698 điểm — mức tăng mạnh nhất trong hơn một tuần trở lại đây, trái ngược với sắc đỏ bao trùm nhiều thị trường chứng khoán toàn cầu. Diễn biến này cho thấy dòng tiền đầu cơ (speculative flow) đang dịch chuyển sang các tài sản nhạy với rủi ro địa chính trị như dầu thô. Trong các nhóm hàng hóa MXV theo dõi, năng lượng và thị trường hàng hóa nông sản là hai nhóm dẫn dắt đà tăng, trong khi kim loại và nguyên liệu công nghiệp biến động phân hóa nhẹ.

1.2. Vì sao hàng hóa lại hút dòng tiền khi chứng khoán bán tháo

Theo đó, căng thẳng quân sự leo thang tại Trung Đông cuối tuần qua khiến giới đầu tư toàn cầu hạ tỷ trọng tài sản rủi ro như cổ phiếu, trong khi tăng phân bổ vào hàng hóa có tính phòng vệ trước bất ổn địa chính trị — hiện tượng phân hóa thị trường (market divergence) khá điển hình mỗi khi nguồn cung năng lượng bị đe dọa. Nhà đầu tư ưu tiên nắm giữ tài sản hưởng lợi trực tiếp từ cú sốc giá, thay vì chờ tác động gián tiếp lên tăng trưởng kinh tế.

2. Giá dầu thô vọt hơn 9%: Xung đột Mỹ - Iran leo thang tại Hormuz

Đáng chú ý, tâm điểm của phiên chính là cú bứt phá hiếm thấy của giá dầu thô, khi cả hai loại dầu tham chiếu quốc tế đồng loạt tăng mạnh nhất trong khoảng một tháng.

2.1. Tàu chở dầu bị tấn công, Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz

Căng thẳng Mỹ - Iran tiếp tục leo thang cuối tuần qua khi cả hai bên nối lại hoạt động quân sự, làm gia tăng lo ngại gián đoạn nguồn cung dầu từ Trung Đông. Lực mua trên thị trường năng lượng gia tăng ngay từ đầu tuần sau thông tin tàu chở dầu bị tấn công khi đi qua eo biển Hormuz và Iran tuyên bố đóng cửa tuyến hàng hải này — khu vực chiếm khoảng 25% lưu lượng dầu vận chuyển đường biển toàn thế giới. Nhà đầu tư mới tìm hiểu thị trường này có thể tham khảo khái niệm đầu tư hàng hóa phái sinh để nắm cơ chế biến động giá theo tin tức.

2.2. Mỹ tuyên bố tái phong tỏa, đề xuất thu phí bảo vệ hàng hải 20%

Tâm lý lo ngại nguồn cung càng được củng cố khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Nhà Trắng sẽ tái áp đặt lệnh phong tỏa tàu thuyền Iran đi qua eo biển Hormuz, đồng thời cho biết Mỹ sẽ đảm nhận vai trò bảo vệ tuyến hàng hải này và đề xuất thu phí tương đương 20% giá trị hàng hóa vận chuyển để đổi lấy dịch vụ an ninh. Động thái này có thể làm gia tăng nguy cơ đối đầu Washington - Tehran, trong bối cảnh Iran vẫn giữ lập trường cứng rắn về chủ quyền Vịnh Ba Tư và không chấp nhận sự can thiệp của Mỹ, khiến thị trường tiếp tục nâng mức định giá rủi ro (risk premium) đối với nguồn cung dầu Trung Đông.

2.3. Giá dầu WTI, Brent chốt phiên cao nhất khoảng một tháng

Phản ứng trước những thông tin trên, giá dầu thô tăng mạnh ngay trong phiên giao dịch ngày 13/07. Kết phiên, giá dầu WTI tăng hơn 9,4%, vượt 78 USD/thùng, trong khi dầu Brent tăng gần 9,6%, lên trên 83,3 USD/thùng — đều là mức cao nhất trong khoảng một tháng trở lại đây.

Lưu ý: Hiện nay, hàng hóa thuộc nhóm năng lượng chưa được cấp phép giao dịch tại Việt Nam, bất kỳ đơn vị nào tổ chức giao dịch nhóm hàng này tại Việt Nam đều là hành vi vi phạm.

→ Xem thêm: Sàn giao dịch hàng hóa quốc tế

3. Cung - cầu dầu thô tại Mỹ tiếp tục củng cố đà tăng

Ngoài rủi ro địa chính trị, nền tảng cung - cầu tại Mỹ cũng tiếp tục hỗ trợ xu hướng tăng của giá dầu.

3.1. Dự trữ chiến lược SPR về mức thấp nhất kể từ năm 1983

Theo Bộ Năng lượng Mỹ (DOE), lượng dầu thô trong Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (Strategic Petroleum Reserve - SPR) giảm khoảng 3 triệu thùng trong tuần kết thúc ngày 10/07, xuống còn 316,5 triệu thùng — thấp nhất kể từ tháng 4/1983. Trước đó, EIA cũng ghi nhận SPR giảm thêm gần 6,2 triệu thùng trong tuần kết thúc 03/07, xuống dưới 320 triệu thùng, thấp nhất hơn 43 năm, dù tồn kho thương mại bất ngờ tăng trở lại sau chuỗi 10 tuần giảm liên tiếp.

3.2. Nhà đầu tư chờ báo cáo tồn kho EIA ngày 15/07

Dự trữ chiến lược suy giảm kéo tổng tồn kho dầu Mỹ xuống thấp nhất kể từ tháng 5/1984, khiến thị trường phản ứng nhạy cảm hơn trước các yếu tố ảnh hưởng đến giá hàng hóa liên quan nguồn cung toàn cầu. Nhà đầu tư hiện tập trung theo dõi báo cáo tồn kho EIA, dự kiến công bố ngày 15/07, để đánh giá rõ hơn diễn biến cung - cầu. Ông Hùng cho rằng xung đột Mỹ - Iran sẽ tiếp tục chi phối xu hướng giá dầu trong ngắn hạn; nếu hai bên chưa đạt thỏa thuận ngừng bắn, giá dầu khó hạ nhiệt, trong khi tín hiệu kỹ thuật cũng nghiêng về khả năng duy trì xu hướng tăng.

4. Dầu đậu tương bứt phá lên cao nhất gần một tháng

Không chỉ năng lượng, lực mua cũng giành ưu thế trên nhóm nông sản phiên đầu tuần, đáng chú ý nhất là diễn biến dầu đậu tương.

4.1. Nghiền ép tại Mỹ cải thiện, biên lợi nhuận ép dầu tăng

Khép phiên, giá dầu đậu tương tăng 3,16%, lên 1.568 USD/tấn — cao nhất trong gần một tháng, kéo chỉ số MXV-Index nhóm nông sản lên 1.470 điểm. Theo MXV, giá trị giao dịch nhóm đậu tương chiếm khoảng 27% tổng giá trị giao dịch toàn thị trường phiên này, cho thấy dòng tiền duy trì ổn định khi nhà đầu tư gia tăng tỷ trọng nhóm nông sản. Động lực chính đến từ hoạt động nghiền ép đậu tương tại Mỹ phục hồi: biên lợi nhuận ép dầu tăng thêm 4,6 USD/tấn, lên 111 USD/tấn, trong khi tỷ trọng giá trị dầu đậu tương trong tổng sản phẩm sau nghiền ép vượt 53%. Nhà đầu tư quan tâm có thể tìm hiểu Đầu tư Dầu đậu tương trên AnfinX để chủ động giao dịch theo sát biến động giá thế giới.

4.2. Chính sách nhiên liệu sinh học và nguồn cung dầu cọ thu hẹp hỗ trợ giá

Đà tăng còn được hỗ trợ bởi diễn biến tích cực của năng lượng: khi giá dầu thô duy trì vùng cao, hiệu quả kinh tế của nhiên liệu sinh học (biofuel) cải thiện, thúc đẩy nhu cầu dầu thực vật làm nguyên liệu diesel sinh học. Tại Mỹ, EPA giữ nguyên hạn ngạch pha trộn nhiên liệu tái tạo (RFS/RVO) 2026-2027 ở mức cao, khoảng 33,5-33,9 tỷ lít cho nhiên liệu sinh học thế hệ mới. Nguồn cung dầu thực vật toàn cầu cũng thắt chặt hơn khi Indonesia triển khai lộ trình B50, còn Malaysia, Thái Lan nâng tỷ lệ pha trộn bắt buộc — thu hẹp lượng dầu cọ xuất khẩu và tạo thêm dư địa cho yếu tố ảnh hưởng giá đậu tương trên thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, một ủy ban Nghị viện châu Âu vừa khuyến nghị bác bỏ đề xuất loại bỏ dần dầu đậu tương khỏi thị trường nhiên liệu sinh học EU từ 2030, trong khi USDA xác nhận thêm đơn hàng xuất khẩu 136.000 tấn đậu tương sang Trung Quốc, nâng tổng đơn hàng công bố tuần trước lên 856.000 tấn. Xu hướng này kéo mặt bằng giá ngô và khô đậu tương nhập khẩu tại Việt Nam tăng theo, tạo áp lực lên chi phí đầu vào ngành thức ăn chăn nuôi — nhà đầu tư có thể tham khảo thêm Đầu tư Khô đậu tương trên AnfinX.

→ Xem thêm: Giá dầu đậu nành so với dầu cọ và dầu hướng dương

5. Nhà đầu tư Việt Nam cần lưu ý gì

Trong bối cảnh thị trường biến động mạnh hai chiều, Anfin cho rằng nhà đầu tư trong nước cần theo dõi sát cung - cầu và chủ động quản trị rủi ro thay vì chạy theo tâm lý đám đông.

5.1. Chi phí đầu vào ngành chăn nuôi, chế biến chịu áp lực tăng

Giá dầu đậu tương, ngô và khô đậu tương nhập khẩu đồng loạt tăng có thể tạo thêm áp lực chi phí đầu vào cho doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi, chế biến thực phẩm tại Việt Nam trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nguồn cung Nam Mỹ trung hạn vẫn khá dồi dào và có thể hạn chế dư địa tăng thêm. Doanh nghiệp nên theo dõi sát cung - cầu, chủ động cân đối dòng tiền và lên kế hoạch mua nguyên liệu phù hợp; nhà đầu tư cá nhân quan tâm nhóm ngũ cốc có thể tìm hiểu thêm Đầu tư Ngô trên AnfinX.

5.2. Quản lý rủi ro khi thị trường biến động mạnh hai chiều

Với nhà đầu tư giao dịch hàng hóa phái sinh, biến động biên độ lớn như phiên 13/07 vừa là cơ hội vừa tiềm ẩn rủi ro nếu không kiểm soát tốt vị thế. Anfin khuyến nghị ưu tiên quản lý rủi ro khi đầu tư hàng hóa bằng cách đặt lệnh cắt lỗ (stop-loss) rõ ràng, tránh đòn bẩy quá cao trong giai đoạn tin tức địa chính trị dồn dập, đồng thời theo dõi sát các mốc quan trọng như báo cáo tồn kho EIA ngày 15/07.

→ Xem thêm: Hướng dẫn đầu tư hàng hóa phái sinh

Lời kết

Nhìn chung, phiên 13/07/2026 cho thấy dòng tiền trên thị trường hàng hóa nguyên liệu phản ứng nhanh với rủi ro địa chính trị tại Trung Đông, kéo cả năng lượng lẫn nông sản tăng đồng thời trong khi nhiều thị trường tài chính khác chịu áp lực bán. Nếu căng thẳng Mỹ - Iran quanh eo biển Hormuz chưa hạ nhiệt, giá dầu nhiều khả năng vẫn duy trì vùng cao trong ngắn hạn, qua đó tiếp tục hỗ trợ giá dầu đậu tương và nhóm nông sản liên quan nhiên liệu sinh học. Lưu ý: Hiện nay, hàng hóa thuộc nhóm năng lượng chưa được cấp phép giao dịch tại Việt Nam, bất kỳ đơn vị nào tổ chức giao dịch nhóm hàng này tại Việt Nam đều là hành vi vi phạm.

Thị trường hàng hóa phái sinh tiềm ẩn rủi ro cao và không phù hợp với tất cả mọi người. Nếu bạn muốn theo dõi sát diễn biến giá dầu đậu tương, ngô và các mặt hàng nông sản khác để chủ động giao dịch theo thời gian thực, hãy tải ứng dụng AnfinX - Ứng dụng giao dịch phái sinh hàng hóa đầu tiên dành cho người Việt, do Anfin phát triển, hoặc mở tài khoản giao dịch để cập nhật dữ liệu thị trường miễn phí ngay hôm nay.