MXV-Index giảm gần 2%: Dầu và đậu tương cùng lao dốc

Tuần giao dịch cuối tháng 7/2026 khép lại với áp lực bán quay trở lại thị trường hàng hóa nguyên liệu thế giới, kéo chỉ số MXV-Index giảm 1,98% xuống còn 2.756 điểm. Hai nhóm chịu sức ép lớn nhất là năng lượng và nông sản, khi kỳ vọng hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông khiến giá dầu lao dốc, còn dự báo thời tiết thuận lợi tại Mỹ đẩy toàn bộ nhóm họ đậu đi xuống. Điều đáng nói là đà giảm này xuất hiện ngay sau chuỗi 5 tuần tăng liên tiếp, đặt ra câu hỏi liệu đây là một nhịp điều chỉnh kỹ thuật hay là dấu hiệu đảo chiều thật sự của xu hướng.

1. MXV-Index giảm gần 2%: bức tranh tuần cuối tháng 7

1.1. Diễn biến chỉ số và các nhóm hàng

Sau khi chạm vùng đỉnh quanh 2.835 điểm trong phiên 23/07, chỉ số MXV-Index đã quay đầu và đóng cửa tuần ở 2.756 điểm. Mức giảm gần 2% không quá lớn nếu nhìn riêng con số, nhưng đủ để cắt đứt mạch tăng kéo dài suốt tháng 7 và đưa chỉ số về lại vùng giá của giữa tháng.

Điểm đáng chú ý là đà giảm không đến từ một cú sập diện rộng. Áp lực tập trung ở hai nhóm có tỷ trọng lớn là năng lượng và nông sản, trong đó nhóm họ đậu đóng vai trò kéo lùi rõ rệt nhất về phía nông sản. Diễn biến này cho thấy thị trường đang trong giai đoạn phân hóa (market divergence) chứ chưa phải một đợt bán tháo mang tính hệ thống.

1.2. Vì sao chuỗi tăng 5 tuần liên tiếp bị chặn lại

Câu chuyện của tháng 7 phần lớn xoay quanh rủi ro địa chính trị. Khi thị trường định giá kịch bản gián đoạn nguồn cung dầu ở Trung Đông, dòng tiền đầu cơ (speculative flow) chảy mạnh vào nhóm năng lượng, kéo theo tâm lý tích cực lan sang các nhóm hàng khác. Đến tuần cuối tháng, chính giả định nền tảng đó bị thách thức.

Khi kỳ vọng về một giải pháp ngoại giao trở nên rõ ràng hơn, phần "phí rủi ro" (risk premium) đã được cộng vào giá suốt nhiều tuần trước bắt đầu bị rút ra. Quá trình tái định giá (re-pricing) này diễn ra nhanh và mạnh, vì các vị thế mua đã tích lũy ở mức khá cao. Đây là mô thức khá quen thuộc trên thị trường hàng hóa phái sinh: giá tăng vì kỳ vọng, và cũng giảm vì kỳ vọng thay đổi, trước khi số liệu cung – cầu thực tế kịp phản ánh.

→ Xem thêm: Hợp đồng tương lai là gì và cơ chế vận hành

2. Năng lượng dẫn đầu đà giảm khi kỳ vọng Trung Đông hạ nhiệt

2.1. WTI mất 5,2%, Brent giảm 6,9%

Thị trường dầu thô vừa trải qua một tuần biến động rất mạnh, nhưng xu hướng chủ đạo vẫn là đi xuống. Theo ghi nhận từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), kết thúc phiên giao dịch cuối tháng, giá dầu WTI giảm khoảng 5,2% xuống dưới 84,7 USD/thùng, trong khi dầu Brent mất gần 6,9%, còn trên 90,1 USD/thùng.

Áp lực xuất hiện ngay từ đầu tuần khi thị trường ghi nhận các tín hiệu cho thấy phía Mỹ tạm hoãn hành động quân sự để dành thêm thời gian cho giải pháp ngoại giao. Sau 4 ngày duy trì trạng thái ngừng bắn không chính thức, giá dầu đã lùi về mức thấp nhất trong gần hai tuần sau phiên 28/07, đồng thời điều chỉnh mạnh sau một giai đoạn dài giao dịch trong vùng quá mua (overbought).

Tuy nhiên, thị trường không đi xuống theo đường thẳng. Trong phiên 29/07, khi các động thái quân sự mới xuất hiện trở lại, giá dầu bật tăng 6,5–8% chỉ trong một phiên. Biên độ này cho thấy mức độ nhạy cảm của nhóm năng lượng với tin tức địa chính trị, và cũng là lời nhắc về rủi ro của việc giữ vị thế đòn bẩy cao qua các phiên có tin.

2.2. Eo biển Hormuz vẫn là ẩn số nguồn cung

Điều khiến thị trường chưa thể hoàn toàn yên tâm nằm ở thực trạng vận tải. Theo dữ liệu theo dõi tàu của Kpler, lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz có cải thiện từ ngày 26/07 nhưng lại giảm mạnh trong hai ngày cuối tháng, xuống chỉ còn khoảng 3–4 tàu/ngày. Số liệu của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) cũng cho thấy lượng tàu qua khu vực này liên tục duy trì dưới 10 tàu/ngày kể từ ngày 21/07.

Nói cách khác, giá đã giảm theo kỳ vọng, nhưng dòng chảy hàng hóa thực tế chưa trở lại bình thường. Khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế này chính là lý do thị trường vẫn giữ tâm lý thận trọng, thể hiện qua việc giá nhích lên nhẹ vào cuối tuần khi các biện pháp phong tỏa tuyến hàng hải vẫn được duy trì.

2.3. Giá xăng dầu trong nước lại tăng vì độ trễ kỳ điều hành

Một nghịch lý dễ gây hiểu nhầm: giá dầu thế giới giảm trong tuần, nhưng giá bán lẻ trong nước lại tăng. Trong kỳ điều hành ngày 30/07, Liên Bộ Công Thương – Tài chính đã điều chỉnh tăng hầu hết các mặt hàng xăng dầu. Dầu diesel tăng mạnh nhất, thêm 7,2% lên 27.624 đồng/lít; xăng sinh học E5 và E10 tăng 6,6–7,2%, lên lần lượt 22.388 đồng/lít và 22.859 đồng/lít.

Nguyên nhân nằm ở độ trễ của cơ chế điều hành. Giá cơ sở được tính theo bình quân giá thành phẩm thế giới của cả kỳ trước đó, giai đoạn mà giá xăng dầu thành phẩm đã tăng khoảng 5%. Đồng thời, Quỹ Bình ổn tiếp tục được sử dụng với mức chi 500 đồng/lít với xăng sinh học, 1.000 đồng/lít với dầu diesel và 500 đồng/kg với dầu mazut. Với doanh nghiệp vận tải và sản xuất, đây là điểm cần lưu ý khi lập kế hoạch chi phí: giá trong nước phản ánh quá khứ của thị trường thế giới, không phải hiện tại.

Lưu ý: Hiện nay, hàng hóa thuộc nhóm năng lượng chưa được cấp phép giao dịch tại Việt Nam, bất kỳ đơn vị nào tổ chức giao dịch nhóm hàng này tại Việt Nam đều là hành vi vi phạm.

3. Nhóm họ đậu chịu sức ép từ thời tiết Mỹ

3.1. Đậu tương, khô đậu và dầu đậu cùng giảm

Trái ngược với diễn biến nửa đầu tháng 7, nhóm họ đậu khép lại tuần cuối tháng bằng một đợt điều chỉnh khá mạnh. Giá đậu tương giảm gần 5,3% xuống còn 436,3 USD/tấn; khô đậu tương mất 4,18%, xuống 354 USD/tấn; còn dầu đậu tương giảm mạnh nhất, tới 7,1%, xuống 1.475 USD/tấn.

Theo MXV, nguyên nhân lớn nhất đến từ sự thay đổi trong kỳ vọng về vụ mùa tại Mỹ. Các dự báo thời tiết mới nhất cho thấy khu vực phía Tây Vành đai Ngô và Đậu tương (Western Corn Belt) sẽ đón lượng mưa khá dồi dào trong vài tuần tới, trong khi nền nhiệt trên toàn bộ khu vực Trung Tây duy trì ở mức mát mẻ trong đầu tháng 8.

Đây là thời điểm cây đậu tương bước vào giai đoạn tạo quả và phát triển hạt, giai đoạn có ảnh hưởng lớn nhất đến năng suất cả vụ. Khi điều kiện thời tiết chuyển biến tích cực, những lo ngại về khô hạn và stress nhiệt nhanh chóng hạ nhiệt, kéo theo làn sóng chốt lời (take-profit) trên thị trường kỳ hạn.

→ Xem thêm: Phân biệt đậu tương, khô đậu tương và dầu đậu tương

3.2. Vị thế mua ròng 320.000 hợp đồng và rủi ro bán kỹ thuật

Áp lực bán càng gia tăng khi các quỹ đầu cơ vẫn đang nắm giữ lượng vị thế mua khá lớn. Dù đã giảm đáng kể so với mức kỷ lục khoảng 502.000 hợp đồng hồi đầu năm, các quỹ hiện vẫn nắm khoảng 320.000 hợp đồng mua ròng đối với nhóm họ đậu.

Con số này quan trọng hơn vẻ ngoài của nó. Một lượng vị thế mua lớn đồng nghĩa thị trường đang thiếu người mua mới ở vùng giá cao, đồng thời tạo ra nguồn cung tiềm năng nếu các quỹ đồng loạt thoát vị thế. Nếu thời tiết tại Mỹ tiếp tục thuận lợi, thị trường vẫn còn dư địa cho các đợt bán kỹ thuật tiếp theo — không phải vì cung cầu xấu đi, mà đơn giản vì cấu trúc vị thế đang lệch một phía.

Riêng dầu đậu tương, áp lực còn đến từ chính thị trường năng lượng. Giá dầu thô giảm khiến hiệu quả kinh tế của việc pha trộn nhiên liệu sinh học suy yếu, ảnh hưởng trực tiếp tới nhu cầu dùng dầu đậu tương làm nguyên liệu sản xuất diesel tái tạo. Dù sản lượng diesel tái tạo của Mỹ trong tháng 5 đạt mức cao kỷ lục, giá thành phẩm giảm đã khiến biên lợi nhuận ép dầu (crush margin) thu hẹp còn khoảng 93,15 USD/tấn, gây sức ép lên toàn bộ chuỗi giá trị của nhóm.

4. Cung – cầu: Trung Quốc chững lại, nội địa dồi dào

4.1. Tồn kho dầu đậu tương Trung Quốc cao nhất gần 3 năm

Về phía nhu cầu, thị trường bắt đầu xuất hiện dấu hiệu chững lại từ Trung Quốc sau giai đoạn nhập khẩu rất mạnh. Trong tháng 6, nước này đã nhập khẩu kỷ lục 13,55 triệu tấn đậu tương, giúp các nhà máy ép dầu duy trì công suất ở mức 2,25–2,5 triệu tấn mỗi tuần.

Mặt trái của guồng quay đó là tồn kho. Lượng tồn kho dầu đậu tương thương mại đã tăng lên hơn 1,2 triệu tấn, mức cao nhất trong gần 3 năm. Để giảm áp lực, Tập đoàn Dự trữ Nhà nước Trung Quốc (Sinograin) dự kiến đưa khoảng 500.000 tấn đậu tương ra đấu giá trong tuần này. Bên cạnh đó, những diễn biến ngoại giao mới giữa Washington và Bắc Kinh liên quan đến các quy định hạn chế công nghệ trí tuệ nhân tạo cũng khiến thị trường lo ngại nông sản có thể tiếp tục là lĩnh vực chịu ảnh hưởng nếu căng thẳng thương mại leo thang trở lại.

4.2. Nguồn cung khô đậu tương tháng 8 tại Việt Nam

Trong nước, nguồn cung khô đậu tương trong tháng 8 được dự báo khá dồi dào. Ngoài hơn 400.000 tấn đậu tương nhập khẩu phục vụ ép dầu, Việt Nam dự kiến nhập thêm khoảng 400.000 tấn khô đậu tương thành phẩm, đưa tổng nguồn cung lên khoảng 700.000 tấn.

Tuy nhiên, tiến độ mua hàng cho các lô giao tháng 8–9 vẫn khá chậm, trong khi thời gian giao hàng không còn nhiều. Điều này khiến các doanh nghiệp thương mại tiếp tục giữ giá, làm cho thị trường khô đậu tương trong nước trở nên nhạy cảm hơn với biến động của giá thế giới.

Mặc dù giá đậu tương kỳ hạn giảm góp phần hạ nhiệt chi phí nhập khẩu nguyên liệu, các doanh nghiệp thương mại và nhà máy chế biến vẫn duy trì tâm lý mua hàng thận trọng. Trong bối cảnh tỷ giá và cước vận tải biển còn nhiều biến động, phần lớn doanh nghiệp lựa chọn chiến lược mua cuốn chiếu thay vì ký hợp đồng khối lượng lớn. Đây cũng là một dạng quản trị rủi ro giá thực tế mà nhà giao dịch cá nhân có thể tham khảo: chia nhỏ quy mô khi độ bất định còn cao.

→ Xem thêm: Ký quỹ là gì trong giao dịch hàng hóa phái sinh?

5. Điều nhà đầu tư cần theo dõi trong tuần tới

5.1. Ba biến số chi phối giá

Với diễn biến hiện tại của MXV-Index, ba nhóm thông tin sau nhiều khả năng sẽ quyết định hướng đi của thị trường trong ngắn hạn:

• Diễn biến thời tiết tại vùng Trung Tây nước Mỹ trong hai tuần đầu tháng 8, giai đoạn quyết định năng suất đậu tương.
• Tiến triển của các kênh ngoại giao tại Trung Đông và lưu lượng tàu thực tế qua eo biển Hormuz.
• Động thái của các quỹ đầu cơ với lượng vị thế mua ròng khoảng 320.000 hợp đồng đang nắm giữ ở nhóm họ đậu.

Nhà đầu tư quan tâm tới thị trường hàng hóa nông sản có thể theo dõi trực tiếp biến động của từng mặt hàng qua bảng giá thị trường cập nhật liên tục.

5.2. Góc nhìn quản trị rủi ro

Một tuần giảm sau chuỗi 5 tuần tăng chưa đủ để kết luận xu hướng đã đảo chiều. Điều rõ ràng hơn là biên độ dao động đang mở rộng: nhóm năng lượng ghi nhận phiên biến động 6,5–8%, còn dầu đậu tương mất 7,1% chỉ trong một tuần. Với biên độ như vậy, việc dùng đòn bẩy cao mà không đặt sẵn ngưỡng cắt lỗ (stop-loss) là rủi ro đáng cân nhắc.

Lịch sử thị trường cho thấy các nhịp giá do kỳ vọng dẫn dắt thường không bền nếu số liệu cung – cầu thực tế không xác nhận theo sau. Vì vậy, thay vì dự đoán đỉnh hay đáy, việc bám sát phân tích cơ bản và kiểm soát quy mô vị thế thường mang lại kết quả ổn định hơn qua các giai đoạn nhiễu động như tuần vừa qua.

Kết luận

Tuần cuối tháng 7/2026 khép lại với MXV-Index giảm 1,98% về 2.756 điểm, khi phần phí rủi ro địa chính trị trong giá dầu được rút bớt và thời tiết thuận lợi tại Mỹ gây sức ép lên toàn bộ nhóm họ đậu. Đây là nhịp điều chỉnh có nguyên nhân rõ ràng hơn là một cú sốc bất ngờ, nhưng khoảng cách giữa kỳ vọng thị trường và dòng chảy hàng hóa thực tế qua eo biển Hormuz vẫn để ngỏ khả năng biến động mạnh trong các phiên tới. Nhà đầu tư nên lưu ý rằng thị trường hàng hóa phái sinh tiềm ẩn rủi ro cao và không phù hợp với tất cả mọi người.