Eo biển Hormuz nguy cơ đóng cửa: Giá dầu sẽ đi về đâu?

Phiên giao dịch ngày 12/05/2026, giá Dầu WTI tăng mạnh 4,2%, vượt ngưỡng tâm lý 100 USD/thùng lần đầu tiên trong nhiều tháng để đóng cửa ở mức 102,2 USD/thùng. Trong khi đó, giá Dầu Brent cũng tăng 3,4% lên 107,8 USD/thùng. Đà tăng này không đến từ sự cải thiện của cung – cầu thực tế, mà được dẫn dắt bởi một yếu tố địa chính trị (geopolitical risk) ngày càng trở nên nghiêm trọng: nguy cơ eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển dầu mỏ huyết mạch mà khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu đi qua – có thể bị đóng cửa hoàn toàn trước cuối tháng 5/2026.

Bài viết này sẽ phân tích các yếu tố địa chính trị đang leo thang, cảnh báo từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) và những kịch bản thị trường mà trader hàng hóa cần theo dõi trong những ngày tới.

1. Căng thẳng Mỹ – Iran leo thang: Nguy cơ Hormuz đóng cửa ngày càng hiện hữu

Để hiểu vì sao giá dầu tăng mạnh như vậy trong phiên vừa qua, cần nhìn vào bức tranh địa chính trị (geopolitical landscape) đang diễn ra tại Trung Đông – nơi mà mỗi tuyên bố ngoại giao đều có thể tạo ra sóng gió ngay lập tức trên thị trường hàng hóa phái sinh toàn cầu.

1.1. Trump tái khẳng định lập trường cứng rắn, Iran từ chối đề xuất mới

Ngày 12/05/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tái khẳng định lập trường cứng rắn với Iran, đồng thời để ngỏ khả năng nối lại các chiến dịch can thiệp quân sự tại khu vực Trung Đông nếu Tehran không tuân thủ các điều kiện đặt ra. Tuyên bố này xuất hiện ngay trong bối cảnh Iran chính thức từ chối đề xuất mới nhất từ phía Washington – một tín hiệu cho thấy khoảng cách ngoại giao giữa hai bên vẫn còn rất lớn.

Theo ghi nhận từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), đây là lần thứ hai trong vòng 10 ngày Trump công khai đề cập đến khả năng can thiệp quân sự. Dòng tiền đầu cơ (speculative flow) trên thị trường năng lượng phản ứng ngay lập tức khi lo ngại về nguồn cung leo thang.

1.2. Thỏa thuận ngừng bắn đứng trước nguy cơ đổ vỡ

Đáng lo ngại hơn là thỏa thuận ngừng bắn hiện tại – được các bên đạt được hồi đầu tháng 4 – đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ sau khi Iran từ chối đề xuất mới từ Mỹ. Điều này dấy lên lo ngại rằng chuỗi xung đột tại khu vực có thể leo thang sang giai đoạn mới, trực tiếp đe dọa các tuyến vận chuyển năng lượng qua eo biển Hormuz.

Thị trường hàng hóa phái sinh vốn đã rất nhạy cảm với các sự kiện địa chính trị. Trong bối cảnh hiện tại, mỗi thông tin mới từ đàm phán Mỹ – Iran đều có thể tạo ra biến động (volatility) đáng kể trong thời gian ngắn, đặc biệt với nhóm năng lượng.

2. EIA cảnh báo: Hormuz có thể đóng hoàn toàn đến cuối tháng 5

Nếu căng thẳng ngoại giao là phần nổi của tảng băng, thì các số liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA – Energy Information Administration) mới là phần chìm đang khiến thị trường thực sự lo ngại.

2.1. Báo cáo Triển vọng Năng lượng Ngắn hạn của EIA nói gì?

Trong Báo cáo Triển vọng Năng lượng Ngắn hạn (Short-Term Energy Outlook) công bố tuần này, EIA đã chính thức đưa kịch bản eo biển Hormuz bị đóng cửa hoàn toàn vào các mô hình dự báo của mình. Cụ thể, cơ quan này cho biết các kịch bản dự báo hiện đã bao gồm khả năng Hormuz có thể bị đóng cửa hoàn toàn cho tới cuối tháng 5/2026 – một mức độ cảnh báo chưa từng được đưa vào dự báo chính thức trong nhiều năm qua.

Đây là tín hiệu quan trọng mà thị trường hàng hóa phái sinh cần theo dõi sát, bởi báo cáo EIA thường không đưa ra các kịch bản cực đoan trừ khi xác suất xảy ra đã đạt ngưỡng đáng kể trong các mô hình dự báo nội bộ của họ.

2.2. Sản lượng dầu Trung Đông tháng 4 giảm 10,5 triệu thùng/ngày

Theo số liệu từ EIA, sản lượng dầu tại khu vực Trung Đông trong tháng 4/2026 đã giảm khoảng 10,5 triệu thùng/ngày so với mức trung bình – hệ quả trực tiếp từ việc hoạt động xuất khẩu qua eo biển Hormuz bị gián đoạn một phần.

Con số này đặt ra một câu hỏi lớn: nếu Hormuz chỉ bị gián đoạn một phần mà sản lượng đã giảm tới mức này, thì kịch bản đóng cửa hoàn toàn sẽ gây ra tác động như thế nào? Trong bối cảnh kho dự trữ chiến lược toàn cầu không còn ở mức dồi dào như giai đoạn 2020–2022, áp lực nguồn cung có thể trở nên rất nghiêm trọng.

→ Xem thêm: Quản lý rủi ro trong giao dịch hàng hóa phái sinh

3. Giá dầu vượt 100 USD/thùng – Thị trường phản ứng như thế nào?

Hai yếu tố địa chính trị và cảnh báo từ EIA cộng hưởng tạo ra một phiên giao dịch đặc biệt cho thị trường năng lượng vào ngày 12/05. Diễn biến này cho thấy tái định giá (re-pricing) rủi ro nguồn cung đang diễn ra rất nhanh và mạnh.

3.1. WTI +4,2% lên 102,2 USD/thùng, Brent +3,4% lên 107,8 USD/thùng

Kết thúc phiên ngày 12/05/2026, giá Dầu WTI tăng 4,2%, vượt mốc tâm lý 100 USD/thùng và đóng cửa ở 102,2 USD/thùng. Trong khi đó, giá Dầu Brent tăng 3,4% lên mức 107,8 USD/thùng. Mức chênh lệch giữa Brent và WTI – hiện ở khoảng 5,6 USD/thùng – phản ánh áp lực nguồn cung đang tập trung mạnh hơn ở phía Brent do các hợp đồng Brent gắn chặt hơn với dầu Trung Đông.

Cần lưu ý rằng lực mua trong phiên xuất phát chủ yếu từ dòng tiền đầu cơ (speculative flow) phòng ngừa rủi ro nguồn cung, không phải từ sự cải thiện của nhu cầu tiêu thụ thực tế. Đây là điểm quan trọng mà trader cần ghi nhớ khi đánh giá tính bền vững của đà tăng.

3.2. Cuộc gặp Trump – Tập Cận Bình ngày 14-15/05: Biến số tiếp theo

Thị trường hiện đang hướng đến cuộc gặp quan trọng giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến diễn ra trong hai ngày 14–15/05/2026 tại Bắc Kinh – cuộc gặp cấp cao đầu tiên giữa hai lãnh đạo kể từ khi căng thẳng eo biển Hormuz leo thang.

Theo nhiều nguồn tin ngoại giao, tình hình eo biển Hormuz và nguồn cung dầu mỏ toàn cầu được dự báo sẽ là một trong những nội dung trọng tâm của cuộc thảo luận. Với vai trò là quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, Trung Quốc có lợi ích trực tiếp trong việc duy trì ổn định tuyến vận chuyển này.

Diễn biến từ cuộc gặp này có thể tạo ra biến động hai chiều đáng kể:

• Nếu hai bên đạt được sự đồng thuận rõ ràng về áp lực với Iran: kỳ vọng hạ nhiệt địa chính trị có thể kéo giá dầu điều chỉnh mạnh trong ngắn hạn.
• Nếu cuộc gặp không có tiến triển rõ ràng: áp lực tăng giá dầu có thể tiếp tục khi thị trường tiếp tục định giá rủi ro nguồn cung.

→ Xem thêm: Tâm lý thị trường trong giao dịch hàng hóa phái sinh

4. Tác động đến Việt Nam: Nhập khẩu dầu tăng giá, đa dạng hóa nguồn cung

Trong khi câu chuyện địa chính trị đang diễn ra ở Trung Đông, thị trường năng lượng trong nước đang chịu những tác động rất thực tế từ làn sóng biến động này.

4.1. Tháng 4: Khối lượng nhập khẩu giảm 7,7% nhưng giá trị tăng 25,8%

Theo số liệu hải quan sơ bộ, nhập khẩu dầu thô của Việt Nam trong tháng 4/2026 ghi nhận mức giảm 7,7% về khối lượng so với tháng trước. Tuy nhiên, về giá trị, con số này lại tăng tới 25,8% – phản ánh trực tiếp tác động của mặt bằng giá năng lượng tăng cao trên thị trường quốc tế.

Chênh lệch này không chỉ là con số thống kê. Khi giá trị tăng mạnh trong khi khối lượng giảm, các doanh nghiệp nhập khẩu và sử dụng năng lượng trong nước đang phải trả nhiều hơn để có được lượng nguyên liệu ít hơn – một áp lực chi phí thực sự đối với nhiều ngành sản xuất.

4.2. Xu hướng chuyển dịch sang Nigeria, Malaysia, Australia

Trước tình trạng nguồn cung từ Trung Đông – đặc biệt là từ Kuwait, một trong những đối tác cung cấp dầu thô truyền thống của Việt Nam – sụt giảm mạnh từ đầu năm, các doanh nghiệp Việt Nam đang đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa nguồn cung năng lượng (energy supply diversification).

Cụ thể, thị trường ghi nhận:

• Sự gia tăng rõ rệt của các lô dầu thô nhập khẩu từ Tây Phi, nổi bật là Nigeria.
• Tỷ trọng khí đốt nhập khẩu từ Malaysia và Australia cũng tăng lên đáng kể.

Đây là tín hiệu cho thấy Việt Nam đang chủ động điều chỉnh chiến lược nhập khẩu nhằm giảm thiểu sự phụ thuộc vào một khu vực địa lý duy nhất – một bước đi đúng hướng trong bối cảnh rủi ro địa chính trị Trung Đông ngày càng gia tăng.

5. Góc nhìn giao dịch: Trader cần theo dõi yếu tố nào trong thời gian tới?

Với bức tranh tổng thể như trên, có bốn biến số then chốt mà trader trên thị trường hàng hóa phái sinh cần theo dõi sát trong những ngày tới:

Biến số 1 – Kết quả cuộc gặp Trump – Tập Cận Bình (14–15/05):

Đây là catalyst gần nhất của thị trường. Nếu hai bên đạt đồng thuận rõ ràng về áp lực địa chính trị tại Trung Đông, kỳ vọng hạ nhiệt có thể kéo giá dầu điều chỉnh mạnh. Ngược lại, nếu cuộc gặp không có tiến triển, áp lực tăng giá dầu có thể tiếp tục duy trì.

Biến số 2 – Động thái tiếp theo từ Iran:

Phản ứng của Tehran sau tuyên bố ngày 12/05 của Trump sẽ quyết định liệu căng thẳng có leo thang hay bắt đầu hạ nhiệt. Bất kỳ tín hiệu nào về việc Iran nối lại đàm phán đều có thể tạo ra áp lực bán mạnh trên thị trường năng lượng.

Biến số 3 – Báo cáo tồn kho dầu hàng tuần của EIA:

Dữ liệu tồn kho hàng tuần từ EIA sẽ cho thấy liệu thị trường Mỹ có đang thực sự thiếu hụt nguồn cung hay không, hay giá tăng đang chủ yếu đến từ tâm lý (sentiment-driven). Đây là chỉ số quan trọng để đánh giá vị thế thực sự của thị trường và tính bền vững của đà tăng.

Biến số 4 – MXV-Index và diễn biến thị trường hàng hóa Việt Nam:

Trong phiên 12/05, MXV-Index tăng 1,35% lên mức kỷ lục 3.035 điểm. Lực mua diện rộng (broad-based buying) từ nhóm năng lượng đang dẫn dắt toàn thị trường. Tuy nhiên, trader cần lưu ý rằng đà tăng được dẫn dắt bởi yếu tố bên ngoài – và khi yếu tố đó thay đổi, thị trường có thể đảo chiều nhanh.

Trong một thị trường bị dẫn dắt bởi yếu tố địa chính trị, khối lượng giao dịch và biến động giá thường cao hơn bình thường. Đây là môi trường đòi hỏi kỷ luật giao dịch chặt chẽ hơn, đặc biệt là kỹ năng cắt lỗ (stop-loss) đúng thời điểm.

Lời kết

Phiên giao dịch ngày 12/05/2026 là minh chứng rõ ràng cho việc địa chính trị có thể tái định giá (re-pricing) cả một thị trường hàng hóa chỉ trong vài giờ. Eo biển Hormuz chưa đóng cửa – nhưng chỉ cần nguy cơ trở nên hiện thực, thị trường đã phản ứng ngay lập tức với mức tăng hơn 4%.

Trong thời gian tới, câu chuyện xung quanh căng thẳng Mỹ – Iran và cuộc gặp Trump – Tập Cận Bình sẽ tiếp tục là biến số trung tâm của thị trường năng lượng. Trader theo dõi nhóm dầu thô cần chuẩn bị tinh thần cho các kịch bản biến động hai chiều – không chỉ hướng tăng. Lịch sử thị trường cho thấy, các đợt tăng giá mạnh được dẫn dắt chủ yếu bởi yếu tố tâm lý và đầu cơ thường không bền nếu không có sự xác nhận từ phía cung – cầu thực tế.

Thị trường hàng hóa phái sinh tiềm ẩn rủi ro cao và không phù hợp với tất cả mọi người. Mọi quyết định giao dịch cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên khẩu vị rủi ro cá nhân và chiến lược đầu tư riêng. Nếu bạn muốn theo dõi giá dầu thô và toàn bộ thị trường hàng hóa phái sinh theo thời gian thực với dữ liệu hoàn toàn miễn phí, hãy tải ứng dụng AnfinX – ứng dụng giao dịch hàng hóa phái sinh đầu tiên tại Việt Nam dành riêng cho người Việt.