MXV-Index tăng 1,85%: Trung Đông leo thang, năng lượng dẫn sóng hàng hóa

Tuần giao dịch 27/4 - 01/5/2026, chỉ số MXV-Index do Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) công bố chốt tuần ở mức 2.926 điểm, tăng 1,85% so với tuần trước, khi địa chính trị Trung Đông bất ngờ leo thang và biến nhóm năng lượng trở thành trục vận động chính của toàn thị trường. Đáng chú ý, tác động không dừng lại ở dầu thô - phản ứng dây chuyền (chain reaction) lan nhanh sang nhóm nông sản thông qua kênh nhiên liệu sinh học (biofuel), đẩy dầu đậu tương lên mức cao nhất 3,5 năm. Bài phân tích nhanh này sẽ mổ xẻ nguyên nhân và những điểm trader hàng hóa cần theo dõi trong tuần tới.

1. MXV-Index tăng 1,85%: Bức tranh tổng quan tuần hàng hóa

1.1. Năng lượng bứt phá - chỉ số ngành lập đỉnh tuần +5%

Theo ghi nhận từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), chỉ số ngành năng lượng (energy sector index) bứt phá 5% trong tuần, đóng cửa tại 4.605 điểm - trở thành nhóm tài sản dẫn dắt toàn thị trường một cách rõ nét. Toàn chỉ số MXV-Index tăng 1,85% lên 2.926 điểm, phản ánh đà tăng lan rộng nhưng với biên độ không đồng đều giữa các nhóm tài sản.

Tình trạng phân hóa thị trường (market divergence) này cho thấy dòng tiền đầu cơ (speculative flow) không chảy đều vào tất cả hàng hóa mà đang "chọn lựa" theo logic địa chính trị - một xu hướng thường thấy khi yếu tố vĩ mô chi phối ngắn hạn mạnh hơn cung–cầu cơ bản.

1.2. Dầu Brent chạm đỉnh 126,4 USD/thùng - cao nhất từ tháng 3/2022

Giá dầu Brent đầu tuần lập đỉnh tại 126,4 USD/thùng - mức cao nhất kể từ tháng 3/2022. Dù sau đó điều chỉnh nhẹ khi Iran phát tín hiệu sẵn sàng đàm phán trở lại vào ngày 01/5, Brent vẫn đóng tuần với mức tăng khoảng 3% ở vùng 108,17 USD/thùng. Giá dầu WTI ghi nhận diễn biến tương tự, đóng cửa quanh 101,94 USD/thùng, tăng ~3% trong tuần - phản ánh lực mua diện rộng (broad-based buying) xuyên suốt cả hai hợp đồng chuẩn của thị trường dầu thô quốc tế.

2. "Ngòi nổ" địa chính trị: Đàm phán Mỹ–Iran bất ngờ bế tắc

2.1. Eo biển Hormuz và rủi ro gián đoạn nguồn cung

Đàm phán giữa Mỹ và Iran về chương trình hạt nhân của Tehran bị trì hoãn bất ngờ tại Islamabad trong tuần, khiến thị trường nhanh chóng tái định giá (re-pricing) rủi ro nguồn cung. Mối lo ngại tập trung vào Eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Bất kỳ gián đoạn nào tại đây đều có thể tạo ra cú sốc cung lập tức trên thị trường năng lượng quốc tế.

Diễn biến này phản ánh rõ tính chất của thị trường hàng hóa phái sinh: kỳ vọng và rủi ro địa chính trị thường di chuyển giá nhanh hơn cả dữ liệu cung–cầu thực tế, đặc biệt trong ngắn hạn. Với trader, đây là giai đoạn biến động ngắn hạn (short-term volatility) có thể vượt kỳ vọng mô hình kỹ thuật thông thường.

2.2. Dữ liệu EIA xác nhận: Tồn kho Mỹ giảm đồng loạt

Báo cáo của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) trong tuần cung cấp thêm luận điểm hỗ trợ giá từ phía cầu. Cụ thể, ba hạng mục tồn kho đều ghi nhận mức giảm đáng kể:

• Tồn kho dầu thô giảm hơn 6,2 triệu thùng
• Tồn kho xăng giảm hơn 6 triệu thùng
• Tồn kho nhiên liệu chưng cất giảm ~4,5 triệu thùng

Sự kết hợp giữa nhu cầu tiêu thụ cải thiện đón đầu mùa cao điểm hè và căng thẳng địa chính trị là công thức điển hình dẫn đến lực mua diện rộng trong nhóm năng lượng. Tuy nhiên, đến cuối tuần, khi Iran phát tín hiệu sẵn sàng đàm phán qua trung gian Pakistan, áp lực chốt lời (take-profit) xuất hiện và kéo cả Brent lẫn WTI lùi khỏi vùng đỉnh.

→ Xem thêm: Quản lý rủi ro trong giao dịch hàng hóa phái sinh như thế nào?

3. Phản ứng dây chuyền: Nông sản theo trục biofuel và tác động trong nước

3.1. Dầu đậu tương lên cao nhất 3,5 năm, đậu tương CBOT tăng trên 2%

Khi giá năng lượng leo thang, nhu cầu đối với nhiên liệu thay thế (alternative fuel) tăng theo và kéo toàn bộ nhóm dầu thực vật đi lên. Dầu đậu tương (soybean oil) trên sàn CBOT ghi nhận mức tăng 5,4% trong tuần, lên vùng 1.657 USD/tấn - cao nhất trong 3,5 năm. Giá đậu tương CBOT hợp đồng kỳ hạn tháng 7 cũng tăng trên 2%, đóng tại 442 USD/tấn.

Hai yếu tố chính sách tiếp sức cho đà tăng:

• Giá RIN D4 - chứng chỉ pha trộn nhiên liệu sinh học của Mỹ - vượt ngưỡng 1,9 USD/gallon, mức cao nhất kể từ cuối năm 2022
• Indonesia công bố áp dụng tiêu chuẩn B50 biodiesel (50% dầu cọ pha trộn) từ năm 2026, tín hiệu chính sách tích cực cho toàn ngành dầu thực vật

Bên cạnh đó, EU từ chối một số lô đậu tương từ Nam Mỹ liên quan đến giống biến đổi gen HB4, gây gián đoạn cung nhất thời và đẩy biên lợi nhuận nghiền đậu (crushing margins) tại Mỹ lên mức kỷ lục 129,3 USD/tấn - buộc các nhà máy tăng công suất và đẩy mạnh thu mua nguyên liệu.

3.2. Việt Nam: Xăng dầu tăng giá, đậu tương nội địa phân hóa

Tại Việt Nam, đợt điều chỉnh giá xăng dầu ngày 29/4 phản ánh rõ tác động từ thị trường quốc tế: giá dầu diesel tăng ~1.500 đồng/lít (tương đương ~5%), vượt ngưỡng 28.000 đồng/lít; xăng E5RON92 và RON95 tăng 800 - 900 đồng/lít. Chi phí logistics và vận hành tăng lên có thể gây áp lực lên biên lợi nhuận của các ngành sản xuất phụ thuộc nhiên liệu.

Tuy nhiên, thị trường đậu tương nội địa lại cho thấy sự phân hóa (divergence) rõ nét: giá đậu tương nhập khẩu giao tháng 5 duy trì ổn định quanh 12.000 đồng/kg, trong khi hợp đồng kỳ hạn (futures contract) dao động trong dải 11.600 - 11.900 đồng/kg - phản ánh kỳ vọng nguồn cung dồi dào với ước tính ~800.000 tấn vào tháng 5. Đây là ví dụ điển hình cho thấy tâm lý thị trường quốc tế và trong nước có thể vận động theo hai hướng khác nhau khi yếu tố cung - cầu khu vực chiếm ưu thế.

Lời kết

Tuần 27/4 - 01/5/2026 khẳng định một bài học quen thuộc của thị trường hàng hóa: khi địa chính trị leo thang, năng lượng dẫn sóng - và tác động lan rộng qua kênh biofuel sang nông sản, rồi truyền xuống thị trường trong nước qua giá xăng dầu bán lẻ. Trong tuần tới, trader nên theo dõi sát diễn biến đàm phán Mỹ - Iran: nếu đàm phán tiếp tục bế tắc, nhóm năng lượng có thể duy trì áp lực mua; ngược lại, nếu tiến triển tích cực xuất hiện, rủi ro chốt lời diện rộng có thể kéo giá điều chỉnh nhanh hơn kỳ vọng.

Thị trường hàng hóa phái sinh tiềm ẩn rủi ro cao và không phù hợp với tất cả mọi người. Mọi quyết định tham gia cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên khẩu vị rủi ro và chiến lược cá nhân. Để theo dõi diễn biến dầu thô, đậu tương và toàn thị trường hàng hóa phái sinh theo thời gian thực với dữ liệu hoàn toàn miễn phí, hãy tải ứng dụng AnfinX - ứng dụng giao dịch hàng hóa phái sinh đầu tiên tại Việt Nam dành riêng cho người Việt.