Giá dầu bứt phá 15%: Vì sao Mỹ - Iran khuấy đảo thị trường?

Phiên giao dịch cuối tuần 17/07/2026, giá dầu thế giới chính thức khép lại một tuần giao dịch (13-17/7) đầy biến động với mức tăng gần 16%, đưa dầu WTI lên 82,49 USD/thùng và dầu Brent lên 88,1 USD/thùng - vùng giá cao nhất trong hơn một tháng. Đà tăng này cũng kéo chỉ số MXV-Index vọt 3,2% lên 2.745 điểm, nối dài chuỗi khởi sắc sang tuần thứ tư liên tiếp, trong đó nhóm năng lượng đóng vai trò dẫn dắt chính. Đáng chú ý, phần lớn mức tăng dữ dội này đến từ căng thẳng địa chính trị Mỹ - Iran quanh eo biển Hormuz nhiều hơn là từ sự thay đổi thực sự của cung - cầu dầu mỏ toàn cầu. Vậy điều gì đang thực sự xảy ra, và nhà đầu tư theo dõi giá thị trường hàng hóa phái sinh nên nhìn nhận đợt tăng giá này như thế nào?

1. Bức tranh giá dầu tuần 13-17/7/2026: WTI +15,5%, Brent +16%, MXV-Index vượt 2.700 điểm

1.1. Diễn biến giá theo từng phiên

Theo ghi nhận của Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), thị trường dầu mỏ trải qua một tuần giao dịch nhiều biến động bất thường. Ngay phiên đầu tuần 13/7, giá dầu bất ngờ tăng vọt 9-10% sau khi Mỹ tuyên bố sẽ tái áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải toàn diện đối với bờ biển, cảng biển và trạm trung chuyển dầu của Iran - phản ứng dữ dội hiếm thấy chỉ trong một phiên. Đến 14/7, đà tăng tiếp tục nối dài thêm khoảng 1,5-1,7%, đưa Brent lên 84,73 USD/thùng và WTI lên 79,34 USD/thùng, mức cao nhất trong vòng một tháng tại thời điểm đó.

Giữa tuần, thị trường xuất hiện nhịp điều chỉnh nhẹ khi chưa có thêm diễn biến leo thang đáng kể - phiên 16/7, Brent giảm 0,9% về 84,23 USD/thùng, WTI giảm 0,8% về 78,95 USD/thùng. Tuy nhiên, đến cuối tuần, lực mua trở lại mạnh mẽ khi cả Mỹ và Iran đồng loạt gia tăng các hoạt động quân sự, đẩy Brent tăng 4,59% lên 88,1 USD/thùng và WTI tăng 4,48% lên 82,49 USD/thùng chỉ trong phiên 17/7.

• Dầu WTI: 82,49 USD/thùng (+15,5% cả tuần)
• Dầu Brent: 88,1 USD/thùng (+16% cả tuần)
• Dầu diesel lưu huỳnh thấp (ICE-EU): +16,9% cả tuần - mức tăng mạnh nhất nhóm năng lượng

1.2. Nhóm năng lượng dẫn dắt đà tăng của MXV-Index

Không chỉ riêng dầu thô, diễn biến tích cực lan tỏa ra toàn nhóm năng lượng khi 4 trên 5 mặt hàng đóng cửa tuần trong sắc xanh. Lực mua diện rộng (broad-based buying) này đã kéo chỉ số MXV-Index tăng 3,2%, thiết lập vùng giá 2.745 điểm - vùng cao mới trong chuỗi khởi sắc kéo dài sang tuần thứ tư liên tiếp. Đây cũng là một ví dụ cho thấy dòng tiền đầu cơ (speculative flow) đang tập trung khá rõ vào nhóm tài sản nhạy cảm với rủi ro địa chính trị, một chủ đề quen thuộc với những ai theo dõi đầu tư hàng hóa phái sinh trong giai đoạn thị trường nhiều biến động.

Không chỉ năng lượng, tuần qua thị trường hàng hóa nông sản cũng ghi nhận diễn biến khởi sắc khi giá lúa mì Chicago và Kansas tăng lần lượt 6,6% và 8,3% do lo ngại gián đoạn lưu thông hàng hóa qua Biển Đen - cho thấy phần bù rủi ro địa chính trị đang chi phối diện rộng hơn, chứ không chỉ riêng một nhóm hàng hóa đơn lẻ.

Lưu ý: Hiện nay, hàng hóa thuộc nhóm năng lượng chưa được cấp phép giao dịch tại Việt Nam, bất kỳ đơn vị nào tổ chức giao dịch nhóm hàng này tại Việt Nam đều là hành vi vi phạm.

→ Xem thêm: Hướng dẫn đầu tư hàng hóa phái sinh

2. Vì sao căng thẳng Mỹ - Iran đẩy giá dầu tăng vọt 15% chỉ trong một tuần?

Đáng chú ý, tâm điểm của cả tuần giao dịch chính là chuỗi leo thang quân sự và ngoại giao giữa Mỹ và Iran quanh khu vực Vịnh Ba Tư, khiến thị trường liên tục phải tái định giá (re-pricing) rủi ro nguồn cung chỉ trong vài ngày.

2.1. Nguy cơ đóng cửa eo biển Hormuz

Theo MXV, nguyên nhân cốt lõi đằng sau cú bứt phá của giá dầu tuần qua là tuyên bố của Tehran về khả năng đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiếm khoảng 20-25% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Chỉ riêng thông tin này đã khiến giá dầu phản ứng tăng 9-10% ngay trong phiên giao dịch đầu tuần, một mức biến động hiếm khi xuất hiện trên thị trường hàng hóa trong điều kiện bình thường.

2.2. Mỹ tái phong tỏa hàng hải, Iran đáp trả

Diễn biến căng thẳng không dừng lại ở lời đe dọa. Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định sẽ tái áp đặt các biện pháp phong tỏa đối với tàu thuyền Iran hoạt động tại Vịnh Ba Tư, đồng thời cho biết lực lượng Mỹ có thể nhắm mục tiêu vào hạ tầng của Iran nếu hai bên không đạt được đột phá ngoại giao trong thời gian tới. Đáp lại, giới chức quân sự Iran cũng phát đi cảnh báo cứng rắn, theo CNBC. Chuỗi ăn miếng trả miếng này khiến lượng dầu vận chuyển qua Hormuz sụt giảm đáng kể khi Iran nhắm mục tiêu vào các tàu lưu thông qua tuyến hàng hải này.

2.3. Rủi ro lan sang Biển Đỏ qua Houthi - Yemen

Đáng chú ý, nguy cơ không dừng ở Vịnh Ba Tư. Theo MXV, Iran được cho là đã yêu cầu lực lượng Houthi tại Yemen gây gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Bab el-Mandeb nếu Mỹ tiếp tục nhắm vào hạ tầng năng lượng của nước này. Đây là tuyến vận tải chiến lược kết nối Biển Đỏ với Biển Ả Rập và là cửa ngõ xuất khẩu dầu thay thế quan trọng của Saudi Arabia. Nếu kịch bản này xảy ra, rủi ro gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu sẽ không còn giới hạn ở một điểm nghẽn duy nhất, mà lan rộng ra cả hai tuyến hàng hải huyết mạch của khu vực Trung Đông.

→ Xem thêm: Đòn bẩy tài chính là gì?

3. Phần bù rủi ro địa chính trị hay thay đổi cung - cầu thực sự?

3.1. Xung đột Nga - Ukraine cộng hưởng, giá dầu diesel tăng vọt

Bên cạnh Trung Đông, xung đột Nga - Ukraine tiếp tục tạo thêm áp lực lên thị trường năng lượng, một biến số quen thuộc trong chu kỳ kinh tế toàn cầu suốt hai năm qua. Các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và nhà máy lọc dầu của Nga buộc Moscow cắt giảm xuất khẩu dầu diesel, góp phần đẩy giá nhiên liệu này tăng gần 16,9% trên sàn ICE-EU - mức cao nhất trong vòng hai tháng. Biên lợi nhuận lọc dầu theo đó cũng mở rộng, khuyến khích các nhà máy duy trì công suất cao và gia tăng nhu cầu dầu thô đầu vào - một trong số ít yếu tố của tuần qua thực sự phản ánh thay đổi cung - cầu cơ bản (fundamentals), thay vì thuần túy phần bù rủi ro.

3.2. Góc nhìn của Anfin: Đà tăng có bền vững?

Nhìn tổng thể, phần lớn mức tăng gần 16% của giá dầu tuần qua đến từ phần bù rủi ro địa chính trị (geopolitical risk premium) được thị trường cộng dồn vào giá, hơn là một sự tái định giá dựa trên thay đổi thực chất của cung - cầu dầu mỏ toàn cầu. Lịch sử thị trường hàng hóa cho thấy các đợt tăng giá xuất phát chủ yếu từ rủi ro địa chính trị thường không bền nếu căng thẳng hạ nhiệt hoặc chưa xảy ra gián đoạn nguồn cung trên thực tế. Tâm lý thị trường trong giao dịch hàng hóa phái sinh vì vậy đóng vai trò không nhỏ trong những phiên biến động mạnh như vừa qua, khi giới đầu tư có xu hướng phản ứng nhanh với tin tức hơn là chờ đợi số liệu cung - cầu được xác nhận. Nếu diễn biến ngoại giao Mỹ - Iran có tín hiệu hạ nhiệt trong tuần tới, khả năng xuất hiện các nhịp điều chỉnh kỹ thuật và hoạt động chốt lời (take-profit) trên diện rộng là hoàn toàn có thể xảy ra.

4. Tác động tới thị trường xăng dầu trong nước

Trước áp lực từ giá năng lượng thế giới, Liên Bộ Công Thương - Tài chính đã điều chỉnh tăng giá bán lẻ toàn bộ các mặt hàng xăng dầu trong kỳ điều hành ngày 16/07/2026. Giá dầu diesel tăng gần 1.600 đồng/lít, tương đương khoảng 7,3%, lần đầu vượt mốc 23.000 đồng/lít trong hơn một tháng; giá xăng sinh học cũng tăng thêm khoảng 550-650 đồng/lít. Đáng chú ý, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đã được sử dụng trở lại nhằm hạn chế phần nào tác động từ biến động mạnh của thị trường quốc tế lên chi phí sinh hoạt trong nước.

Với những nhà đầu tư theo dõi biến động giá năng lượng để đưa ra quyết định ở các thị trường liên quan, đây cũng là thời điểm phù hợp để nhìn lại phương pháp quản lý rủi ro khi đầu tư hàng hóa của bản thân, thay vì chạy theo biến động giá từng phiên.

→ Xem thêm: Sai lầm cơ bản khi đầu tư hàng hóa

5. Lời kết

Nhìn chung, hai kịch bản chính đang được thị trường tính đến. Nếu căng thẳng Mỹ - Iran tiếp tục leo thang hoặc xuất hiện gián đoạn thực tế tại Hormuz hay Bab el-Mandeb, giá dầu nhiều khả năng duy trì xu hướng tăng và có thể tiến sát các vùng kháng cự cao hơn. Ngược lại, nếu hai bên phát đi tín hiệu hạ nhiệt ngoại giao trong tuần tới, phần bù rủi ro hiện tại có thể bị rút bớt khá nhanh, kéo theo các nhịp điều chỉnh đáng kể.

Trong bối cảnh biến động mạnh như vậy, việc xây dựng chiến lược phân bổ vốn và quản trị rủi ro rõ ràng, thay vì chạy theo tin tức từng phiên, vẫn là nguyên tắc nền tảng khi tham gia thị trường hàng hóa phái sinh nói chung.

Nếu bạn đang quan tâm đến các sản phẩm hàng hóa phái sinh hiện có tại Việt Nam như bạc, bạch kim, đồng, Anfin gợi ý bạn tham khảo thêm kinh nghiệm đầu tư hàng hóa phái sinh từ những trader đi trước, đồng thời tải ứng dụng AnfinX - Ứng dụng giao dịch phái sinh hàng hóa đầu tiên dành cho người Việt, do Anfin phát triển, để cập nhật giá thị trường và bắt đầu hành trình đầu tư một cách bài bản.